Opticien-arrest


Onderwerpen ‐ Overmacht als noodtoestand
Artikelen ‐ Artikel 40 Sr.

De feiten

Uit de Verordening op de Winkelsluiting te Amsterdam volgen strikte sluitingstijden waar winkeliers zich aan moeten houden. Bij een opticien komt na sluitingstijd een man aan die zijn bril verloren is en daarom met spoed een nieuwe bril nodig heeft. De opticien besluit de man wegens het spoedeisende belang te helpen, maar handelt hierdoor in strijd met de verordening en wordt hiervoor vervolgd.

Rechtsvraag

Valt noodtoestand ook onder overmacht in de zin van art. 40 Sr en kan de opticien derhalve een geslaagd beroep op overmacht doen?

Overweging

De rechtbank stelt dat de opticien kon weten dat er sprake was van een gevaarlijk dan wel zeer hulpbehoevende toestand wanneer hij de man niet zou helpen. De man was immers slechtziend en het zou onverantwoord zijn geweest als hij de man zonder bril zou hebben laten rondlopen. De rechtbank oordeelt dat er sprake was van een maatschappelijke verplichting van de opticien om de hulp die van een opticien verwacht wordt te verlenen. In de gegeven noodtoestand had de opticien dus mogen kiezen voor het overtreden van de verordening om zo de man te kunnen helpen. De rechtbank ontslaat de opticien derhalve van alle rechtsvervolging. De Hoge Raad sluit zich bij het oordeel van de rechtbank aan en stelt dat er in casu sprake is van een situatie van overmacht in de zin van art. 40 Sr.

Rechtsregel

Noodtoestand valt ook onder overmacht in de zin van art. 40 Sr.

Relevante artikelen

Artikel 40 Sr:
Niet strafbaar is hij die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 14/02/1916 NJ 1916, 681 Melk en Water Afwezigheid van alle schuld +
HR 20/02/1933 NJ 1933, 918 Huizer Veearts Ontbreken van materiële wed... +
HR 14/11/2000 NJ 2001, 37 Apothekersstagiaire Verschoonbare dwaling +
HR 18/05/1993 NJ 1993, 691 Blijf van mijn auto Noodweer(exces) +
HR 18/10/1988 NJ 1989, 511 Ruzie te Loon op Zand Noodweerexces, extensief no... +
HR 24/10/1990 NJ 1990, 353 Gezochte confrontatie Noodweer(exces) +
HR 28/03/2006 NJ 2006, 509 De ridderlijke taxichauffeu... Noodweer(exces), culpa in c... +
HR 13/06/1989 NJ 1990, 48 In de steek gelaten vrouw Psychische overmacht +
HR 02/02/1965 NJ 1965, 262 Asbak Noodweer(exces), ogenblikke... +
Rb 06/04/1982 VR 1983, 51 Basketbalspeler Afwezigheid van alle schuld... +
HR 23/10/1984 NJ 1986, 56 Bijlmer noodweer Noodweer(exces) +
HR 28/03/2006 NJ 2006, 509 Niet-betaalde taxirit Noodweer (exces) en culpa i... +
HR 24/12/2009 LJN BL5702 Drugssmokkel onder druk Psychische overmacht +
HR 24/12/2009 LJN BL5702 Drugssmokkel onder druk psychische overmacht +
HR 05/02/2010 LJN BL3176 Hardhandige politieman strafuitsluitingsgronden +
HR 20/02/2007 HR 20 februari ... Onderbouwing verweer Psychische overmacht, motiv... +
HR 16/09/2008 LJN BC7923 Medicinale cannabis Overmacht in de zin van noo... +
HR 24/09/2013 NJ 2014, 277 Noodweer in de tram Beroep op noodweer +
HR 01/03/1983 NJ 1983, 468 Meta Hofman Noodweer +
HR 11/06/2002 NJ 2002, 467 Noodweer in de bus Noodweer +
HR 13/06/2006 NJ 2006, 343 Koevoet Noodweerexces +
HR 16/11/2004 NJ 2007, 467 Vleesmes noodweer +
HR 08/04/2008 NJ 2008, 312 Zware vaas (Ballenknijper) noodweerexces +