Verplichte aidstest-arrest


Onderwerpen ‐ Horizontale werking grondrechten
Artikelen ‐ Artikel 1401 BW OUD

De feiten

Eiseres heeft gedaagde gedagvaard op grond van artikel 1401 BW OUD (huidig artikel 6:162 BW) wegens onrechtmatige daad die eruit bestond dat gedaagde eiseres heeft verkracht. Eiseres vordert onder andere dat de rechtbank gedaagde ertoe verplicht mee te werken aan een aidstest om zo vast te kunnen stellen of eiseres mogelijk besmet is met het HIV-virus. Zelf een bloedtest ondergaan zou te veel ingrijpen in het persoonlijke leven van eiseres. De rechtbank oordeelt dat gedaagde mee moet werken aan een test, het Hof oordeelt van niet. Eiseres gaat in cassatie.

Rechtsvraag

Kan van gedaagde verwacht worden mee te werken aan een bloedtest om te voldoen aan zijn wettelijke plicht de schade van een door hem gepleegde onrechtmatige daad zo veel mogelijk te beperken?

Overweging

Artikel 1401 BW OUD bepaalt dat de pleger van een onrechtmatige daad de gevolgen daarvan zo veel mogelijk dient te beperken. Eiseres had een zwaarwegend belang bij het zo snel mogelijk beëindigen van de onderzekerheid over een mogelijk besmetting. De weigering van gedaagde om mee te werken aan de bloedtest zou ertoe leiden dat eiseres zelf een bloedtest zou moeten ondergaan, iets wat voor haar emotioneel heel moeilijk was.

De Hoge Raad gaat dan ook mee met het oordeel van rechtbank dat eiseres recht had op medewerking van gedaagde aan een bloedtest. Het beroep van gedaagde op zijn recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam kon niet slagen volgens de Hoge Raad “nu dit recht zijn grenzen vindt in de bij of krachtens de wet te stellen beperkingen. In elk geval tussen burgers onderling kan een zodanige beperking in beginsel worden gegrond op art. 1401, zulks mede aan de hand van de in dat artikel besloten liggende normen die het in het maatschappelijk verkeer betaamt jegens elkaar in acht te nemen. In het licht van het hiervoor overwogene moet hier een dergelijke beperking worden aanvaard.” (r.o. 3.2)

Uit de belangenafweging volgt dat “het belang van eiseres bij het door gedaagde te ondergaan bloedonderzoek […] immers in verhouding tot het door gedaagde ingeroepen, door diens grondrecht beschermde belang voldoende zwaar [weegt]om deze beperking te rechtvaardigen. Voorts is die beperking, die in het kader van de voormelde normen voor de hand ligt, met voldoende scherpte uit die normen af te leiden.” (r.o. 3.2)

Rechtsregel

In horizontale verhoudingen kan een beroep op onrechtmatige daad een beperking van een grondrecht opleveren na belangenafweging.

Relevante artikelen

Artikel 1401 BW OUD:

Elke onregtmatige daad, waardoor aan een ander schade wordt toegebragt, stelt dengenen door wiens schuld die schade veroorzaakt is in de verpligting om dezelve te vergoeden.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
EHRM 06/05/2003 AB 2003, 211 Betuwelijn (Kleyn ea tegen ... Onpartijdigheid, dubbelrol ... +
HR 17/03/1953 NJ 1953, 389 APV Nuth Beperking grondrecht +
HR 10/11/1992 NJ 1993, 197 APV Den Bosch Beperking vrijheid van meni... +
HR 15/04/1994 NJ 1994, 608 Valkenhorst Beperking van het recht om ... +
EHRM 10/11/2005 44774/98 Leyla Sahin tegen Turkije Vrijheid van godsdienst +
HR 28/11/1950 NJ 1951, 117 APV Tilburg Beperking openbarings- en v... +
EHRM 28/09/1995 NJ 1995, 667 Procola Onpartijdigheid, Raad van S... +
HR 26/04/1996 NJ 1996, 728 Rasti Rostelli Privaatrechtelijk handelen ... +
EHRM 13/02/2002 EHRC 2003/28 Refah Partisi Vrijheid van vereniging, de... +
HR 30/03/1984 NJ 1985, 350 Turkse werkneemster (Suiker... Vrijheid van godsdienst, ho... +
KB 05/06/1986 Stb. 1986, 337 Vloekverbod Ermelo Grondrechten +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times Beperking grondrechten +
ABRvS 28/08/1995 AB 1996, 204 Sluiting drugspand Grondrechten +
EHRM 21/06/1988 NJ 1991, 641 Ärzte für das Leben Vrijheid van vereniging, po... +
EHRM 26/02/2002 28525/95 Unabhangige Initiative Info... Vrijheid van meningsuiting +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times t. UK Vrijheid van meningsuiting,... +
HR 12/12/2003 AB 2004, 93 Aidstest II Horizontale werking grondre... +
EHRM 11/07/2002 28957/95 Christine Goodwin t. Vereni... Private life, margin of app... +
EHRM 28/10/1998 23452/94 Osman t. Verenigd Koninkrijk Positieve verplichtingen +
HR 30/05/1986 NJ 1986, 688 NS/FNV (Spoorwegstaking) Een ieder verbindende bepal... +
HR 13/03/1960 BNB 1960/222 AOW gewetensbezwaren Vrijheid van godsdienst, be... +
EHRM 07/12/1976 5493/72 Handyside t. Verenigd Konin... Vrijheid van meningsuiting +