Van der Vliet & De Waal/Van den Berg-arrest


Onderwerpen ‐ Kwalitatieve rechten & verplichtingen
Artikelen ‐ art. 6:251 BW, art. 6:252 BW.

Feiten

Een mevrouw (de eiseres) koopt in 2004 een huis van haar vader. Het naastgelegen huis, dat oorspronkelijk ook aan de vader toebehoorde, was in 1992 verworven door iemand anders (de verweerder). In de koopovereenkomst van het laatstgenoemde huis had de vader een bouwbeperkingsbeding opgenomen. Een eventuele aanbouw mocht daardoor niet hoger worden dan 2,75 meter. In 2007 heeft de zoon van de verweerder, die van plan was het huis van zijn vader te kopen, bekend gemaakt daar een verdieping op te willen bouwen. De eiseres heeft zich hiertegen verzet, omdat de voorgenomen verbouwing in strijd was met het bouwbeperkingsbeding. De eiseres vordert een verklaring voor recht dat de verweerder aansprakelijk is voor eventuele schade die volgt uit niet-naleving van het bouwbeperkingsbeding. Volgens de eiseres ontleent zij aan dat beding een kwalitatief recht ex van art. 6:251 BW. Het hof wijst de vordering van de eiseres af. Volgens het hof bleek uit de koopovereenkomst niet van een afspraak tot de vestiging van een kwalitatief recht. Die afspraak lag volgens het hof ook niet voor de hand, omdat partijen geen kwalitatieve verplichting ex art. 6:252 BW aan de zijde van verweerder waren overeengekomen. Ook had het kwalitatieve beding in de openbare registers moeten worden ingeschreven, aldus het hof.

Rechtsvraag

Zijn hier kwalitatieve rechten in het leven geroepen ondanks dat partijen geen kwalitatieve verplichtingen hadden afgesproken?

Overweging

De Hoge Raad casseert en overweegt in r.o. 3.4 dat kwalitatieve rechten ook in het leven geroepen kunnen worden zonder dat partijen een kwalitatieve verplichting in het leven roepen aan de kant van de debiteur (in casu de wederpartij). Ook hoeven partijen in de overeenkomst niet te bepalen dat rechten als kwalitatieve rechten overgaan op verkrijgers onder bijzondere titel. Tevens hoeven deze rechten niet in de openbare registers te worden ingeschreven.

Rechtsregel

Kwalitatieve rechten ex art. 6:251 BW kunnen tevens ontstaan zonder dat partijen aan de zijde van de debiteur een kwalitatieve verplichting ex art. 6:252 BW in het leven roepen, zonder dat de partijen in hun overeenkomst vastleggen dat rechten als kwalitatieve rechten zullen onder bijzondere titel overgaan op verkrijgers. Inschrijving in de openbare registers is niet vereist.

Relevante artikelen

Art. 6:251 BW:

1. Staat een uit een overeenkomst voortvloeiende, voor overgang vatbaar recht in een zodanig verband met een aan de schuldeiser toebehorend goed, dat hij bij dat recht slechts belang heeft, zolang hij het goed behoudt, dan gaat dat recht over op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt.

2. Is voor het recht een tegenprestatie overeengekomen, dan gaat de verplichting tot het verrichten van die tegenprestatie mede over, voor zover deze betrekking heeft op de periode na de overgang. De vervreemder blijft naast de verkrijger jegens de wederpartij aansprakelijk, behoudens voor zover deze zich na de overgang in geval van uitblijven van de tegenprestatie van haar verbintenis kan bevrijden door ontbinding of beëindiging van de overeenkomst.

3. Het in de vorige leden bepaalde geldt niet, indien de verkrijger van het goed tot de wederpartij bij de overeenkomst een verklaring richt dat hij de overgang van het recht niet aanvaardt.

4. Uit de rechtshandeling waarbij het goed wordt overgedragen, kan voortvloeien dat geen overgang plaatsvindt.

Art. 6:252 BW:

1. Bij een overeenkomst kan worden bedongen dat de verplichting van een der partijen om iets te dulden of niet te doen ten aanzien van een haar toebehorend registergoed, zal overgaan op degenen die het goed onder bijzondere titel zullen verkrijgen, en dat mede gebonden zullen zijn degenen die van de rechthebbende een recht tot gebruik van het goed zullen verkrijgen.

2. Voor de werking van het in lid 1 bedoelde beding is vereist dat van de overeenkomst tussen partijen een notariële akte wordt opgemaakt, gevolgd door inschrijving daarvan in de openbare registers. Degene jegens wie de verplichting bestaat, waarop het beding betrekking heeft, moet in de akte ter zake van de inschrijving woonplaats kiezen in Nederland.

3. Ook na inschrijving heeft het beding geen werking:

a. jegens hen die voor de inschrijving onder bijzondere titel een recht op het goed of tot gebruik van het goed hebben verkregen;

b. jegens een beslaglegger op het goed of een recht daarop, indien de inschrijving op het tijdstip van de inschrijving van het proces-verbaal van inbeslagneming nog niet had plaats gevonden;

c. jegens hen die hun recht hebben verkregen van iemand die ingevolge het onder a of b bepaalde niet aan de bedongen verplichting gebonden was.

4. Is voor de verplichting een tegenprestatie overeengekomen, dan gaat bij de overgang van de verplichting het recht op de tegenprestatie mee over, voor zover deze betrekking heeft op de periode na de overgang en ook het beding omtrent deze tegenprestatie in de registers ingeschreven is.

5. Dit artikel is niet van toepassing op verplichtingen die een rechthebbende beperken in zijn bevoegdheid het goed te vervreemden of te bezwaren.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 07/03/1969 NJ 1969, 249 Gegaste Uien Gebondenheid aan de overeen... +
HR 10/04/1981 NJ 1981, 532 Hofland/Hennis Aanbod en aanvaarding, adve... +
HR 11/12/1959 NJ 1960, 230 Eelman/Hin Totstandkoming overeenkomst... +
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 30/01/1959 NJ 1959, 548 Quint/Te Poel Bronnen van verbintenissen +
HR 27/04/2007 NJ 2007, 262 Bart Smit/Intrahof Matiging boetebeding +
HvJ 04/06/2009 C-243/08 TvC/Pannon Oneerlijke bedingen in cons... +
HR 12/06/1979 NJ 1979, 362 Securicor Geen partij bij totstandkom... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 258 Kinheim/Pelders Wijziging overeenkomst +
HR 29/01/1993 NJ 1994, 172 Vermobo/Van Rijswijk Contractuele relatie, onger... +
Hof 22/01/2008 NJF 2008, 79 Otto overeenkomst; onderzoeksplicht +
HR 08/09/2000 NJ 2000, 734 Baby Joost Schadevergoeding/smartengeld +
HR 02/12/2011 NJ 2011/574 Linthorst/Echoput Gelding van algemene voorwa... +
HR 08/02/2013 LJN BY4600 Van de Steeg/Rabobank Onderzoeksplicht en klachtp... +
HR 21/02/2003 NJ 2004, 567 Weever Stous/Stichting Park... verbintenissenrecht, koopov... +
HR 28/03/2008 NJ 2009, 578 Dexia vernietiging door art. 1:89 BW +
HR 15/04/1994 NJ 1995, 614 Schirmeister/De Heus (Oldti... Beantwoording zaak aan over... +
HR 14/06/2002 NJ 2002, 495 Geldnet/Kwantum Aansprakelijkheid bij hulpp... +
HR 14/06/2002 NJ 2003, 112 Bramer/Hofman Algemene voorwaarden, redel... +
HR 09/01/1998 NJ 1998, 272 Brok/Huberts Aansprakelijkheid bij non-c... +
HR 11/01/2002 NJ 2003, 255 Schwartz/Gnjatovic Ontbinding van een overeenk... +
HR 05/02/2010 NJ 2010, 294 Rodewijk/Bouwman Goede trouw bij bezit van e... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 25/03/2011 RvdW 2011, 419 Ploum/Smeets en Geelen Tank... Termijn klachtplicht bij no... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 31/01/1997 NJ 1998, 704 De Globe/Groningen Schadevergoeding bij onbevo... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 59 Wierts/Visseren (leistenen ... Tekortkoming in de nakoming... +
HR 10/08/2012 Nj 2012, 486 Pocorni/Defam Verjaring, samenhang overee... +
HR 27/11/1999 NJ 1999, 380 Van der Meer/Beter Wonen Ontbreken van ingebrekestel... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 23/01/1998 NJ 1999, 97 Jans/Fiat Credit Nederland Verbondenheid overeenkomste... +
HR 13/11/1936 NJ 1937, 433 Moorman/Bureau Materiaalstaat Iustum pretium-leer +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 19/02/2010 LJN BK7671 ING Bank/Bera Holding Onbevoegde vertegenwoordigi... +
HR 28/10/2011 LJN BQ9854 Gemeente de Ronde Venen/SNU... Opzegging duurovereenkomsten +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 17/01/2014 NJ 2014/236 Mevrouw X/Dakdekkersbedrijf Y Opschortingsrecht +
HR 13/03/1981 NJ 1981, 365 Haviltex Uitleg van de overeenkomst,... +
HR 17/12/1976 NJ 1977, 241 Bunde/Erckens (Misverstand) Uitleg van de overeenkomst,... +
HR 17/05/1985 NJ 1986, 760 Curacao/Erven Boye Uitleg beding +
HR 16/05/2003 NJ 2004, 183 De Liser de Morsain/Rabo Bepaalbaarheid pandakte, ha... +
HR 20/02/2004 NJ 2005, 493 Pensioenfonds DSM/Fox Uitleg van overeenkomsten +
HR 22/10/2010 NJ 2011, 111 Kamsteeg/Lisser Uitleg van een notariële akte +
HR 08/12/2000 NJ 2001, 350 Eelder Woningbouw/Van Kamme... Uitleg van een leveringsakte +
HR 15/05/1998 NJ 1998, 625 van Rooij/van der Sluijs Kwalificatie van de rechtsv... +