Aidstest II-arrest


Onderwerpen ‐ Horizontale werking grondrechten
Artikelen ‐ n.v.t.

De feiten

Bij het uivoeren van een medische behandeling is het bloed van een arts in aanraking gekomen met het bloed van zijn patiënt. Omdat de patiënt behoort tot een groep die een verhoogde kans op HIV-besmetting heeft, verzocht de arts hem om bloed af te staan voor een aids-test. De patiënt weigerde medewerking, waarop de arts een bloedtest gevorderd heeft bij de rechter.

Rechtsvraag

Heeft de arts recht op medewerking van de patiënt bij de bloedtest?

Overweging

De Hoge Raad begint zijn uitspraak met verwijzingen naar de overwegingen van het Hof in deze zaak. Het Hof overwoog dat bij het beantwoorden van de vraag of van de patiënt medewerking gevorderd kon worden, zijn aan artikel 10 en 11 Grondwet ontleende grondrecht op privacy en de onaantastbaarheid van zijn lichaam grenzen vindt in de bij of krachtens wet te stellen beperkingen. Het Hof vervolgde “Tussen burgers onderling kan een zodanige beperking in beginsel worden gegrond op art. 6:162 BW, zulks mede aan de hand van de in dat artikel besloten liggende normen die krachtens hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt jegens elkaar in acht genomen moeten worden. Wanneer, zoals in het onderhavige geval, tussen deze burgers een overeenkomst is gesloten die in relevant verband staat met de reden die aan het verzoek tot medewerking ten grondslag ligt, kan een dergelijke beperking reeds voortvloeien uit de inhoud van de overeenkomst.” (r.o. 3.3)

Het Hof overwoog ten aanzien van de inhoud van deze specifieke overeenkomst dat “van een patiënt verlangd kan worden dat hij ook na beëindiging van de behandelingsovereenkomst binnen redelijke grenzen het nodige doet om de schade die de arts tijdens de behandeling heeft opgelopen, te beperken.” (r.o. 3.3).

Het Hof komt dan toe aan de belangenafweging, dat is aan de ene kant de belangen van de patiënt om in zijn grondrechten beschermd te worden en aan de andere kant de belangen van de arts om duidelijkheid te krijgen over zijn eventuele aidsbesmetting. Het Hof stelt dat het in dit geval gaat om een relatief kleine inbreuk op de rechten van de patiënt omdat hij alleen bloed af hoeft te staan. Het belang van de arts weegt in dit geval zeer zwaar omdat het voor hem veel verschil maakt in de (zware) medicijnen die hij preventief moet nemen. Het Hof concludeert dat “afweging van deze belangen […] ertoe [leidt] dat van eiser verlangd kan worden dat hij zijn medewerking verleent aan het bloedonderzoek. Door zijn medewerking te weigeren is hij zijn uit de behandelingsovereenkomst voortvloeiende verplichting jegens verweerder niet nagekomen, althans heeft hij onrechtmatig gehandeld jegens verweerder.” (r.o. 3.3).

De Hoge Raad sluit zich aan bij de overwegingen en de uitspraak van het Hof.

Rechtsregel

Wanneer grondrechten ingeroepen worden in een horizontale verhouding wordt het geschil beoordeeld aan de hand van een belangenafweging.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
EHRM 06/05/2003 AB 2003, 211 Betuwelijn (Kleyn ea tegen ... Onpartijdigheid, dubbelrol ... +
HR 17/03/1953 NJ 1953, 389 APV Nuth Beperking grondrecht +
HR 10/11/1992 NJ 1993, 197 APV Den Bosch Beperking vrijheid van meni... +
HR 15/04/1994 NJ 1994, 608 Valkenhorst Beperking van het recht om ... +
EHRM 10/11/2005 44774/98 Leyla Sahin tegen Turkije Vrijheid van godsdienst +
HR 28/11/1950 NJ 1951, 117 APV Tilburg Beperking openbarings- en v... +
EHRM 28/09/1995 NJ 1995, 667 Procola Onpartijdigheid, Raad van S... +
HR 26/04/1996 NJ 1996, 728 Rasti Rostelli Privaatrechtelijk handelen ... +
EHRM 13/02/2002 EHRC 2003/28 Refah Partisi Vrijheid van vereniging, de... +
HR 30/03/1984 NJ 1985, 350 Turkse werkneemster (Suiker... Vrijheid van godsdienst, ho... +
KB 05/06/1986 Stb. 1986, 337 Vloekverbod Ermelo Grondrechten +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times Beperking grondrechten +
ABRvS 28/08/1995 AB 1996, 204 Sluiting drugspand Grondrechten +
EHRM 21/06/1988 NJ 1991, 641 Ärzte für das Leben Vrijheid van vereniging, po... +
EHRM 26/02/2002 28525/95 Unabhangige Initiative Info... Vrijheid van meningsuiting +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times t. UK Vrijheid van meningsuiting,... +
EHRM 11/07/2002 28957/95 Christine Goodwin t. Vereni... Private life, margin of app... +
EHRM 28/10/1998 23452/94 Osman t. Verenigd Koninkrijk Positieve verplichtingen +
HR 30/05/1986 NJ 1986, 688 NS/FNV (Spoorwegstaking) Een ieder verbindende bepal... +
HR 13/03/1960 BNB 1960/222 AOW gewetensbezwaren Vrijheid van godsdienst, be... +
EHRM 07/12/1976 5493/72 Handyside t. Verenigd Konin... Vrijheid van meningsuiting +
HR 18/06/1993 NJ 1994, 347 Verplichte aidstest Horizontale werking grondre... +