Ploum/Smeets en Geelen Tankstations II-arrest


Onderwerpen ‐ Termijn klachtplicht bij non-conformiteit.
Artikelen ‐ art. 6:89 BW, art. 7:23 BW.

Feiten

Ploum verkoopt aan Smeets – een professionele exploitant van vijftien tankstations – een perceel grond met een tankstation. Na de levering van het perceel bleek dat de bodem ernstig verontreinigd was. De akte van levering bepaalde dat het verkochte perceel werd aanvaard in de feitelijke toestand waarin het werd geleverd. De Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg schreven BP, de exploitant van het tankstation, in februari 1994 dat het tankstation in een provinciaal saneringsprogramma was opgenomen. Op 21 maart 1994 stuurde de echtgenoot van Ploum deze brief vervolgens door aan Smeets. Smeets klaagde bij brief aan Ploum van 27 maart 1995 over de bodemverontreiniging en de verzwijging door Ploum van de bodemverontreiniging. Smeets beroept zich erop dat Ploum te laat is met zijn klacht.

Rechtsvraag

1.Hoe kan worden vastgesteld of binnen bekwame tijd is geklaagd bij de koop van een non-conform product?

2.Welke omstandigheden spelen een rol bij de uitleg van een vermeend exoneratiebeding?

Overweging

“(…) De onderzoeks- en klachtplicht van de koper kunnen niet los worden gezien van de aard van de gekochte zaak en de overige omstandigheden (zie iv), omdat daarvan afhankelijk is wat de koper kan en moet doen om een eventueel gebrek op het spoor te komen en aan de verkoper mededeling te doen van een met voldoende mate van waarschijnlijkheid vastgestelde tekortkoming. Naarmate de koper op grond van de inhoud van de koopovereenkomst en de verdere omstandigheden van het geval sterker erop mag vertrouwen dat de zaak beantwoordt aan de overeenkomst, zal van hem minder snel een (voortvarend) onderzoek mogen worden verwacht, omdat de koper in het algemeen mag afgaan op de juistheid van de hem in dit verband door de verkoper gedane mededelingen, zeker als die mogen worden opgevat als geruststellende verklaringen omtrent de aan- of afwezigheid van bepaalde eigenschappen van het gekochte. De vereiste mate van voortvarendheid wat betreft de onderzoeksplicht van de koper zal voorts afhangen van de ingewikkeldheid van het onderzoek. Als de koper op eenvoudige wijze kan (laten) vaststellen of een vermoed gebrek ook werkelijk bestaat, zal dat onderzoek niet lang mogen duren. Als deze zekerheid alleen op langdurig of kostbaar onderzoek kan worden gebaseerd, zal de koper daarvoor de nodige tijd moeten worden gegund. Als de koper voor het verkrijgen van informatie of voor het verrichten van onderzoek afhankelijk is van de medewerking van derden, zal ook daarmee rekening moeten worden gehouden. Het gebrek aan (tijdige) medewerking van derden komt niet altijd en zonder meer voor rekening van de koper. Bij dit alles is in belangrijke mate mede bepalend (zie hiervoor onder vii) in hoeverre de belangen van de verkoper al dan niet zijn geschaad. Als die belangen niet zijn geschaad, zal er niet spoedig voldoende reden zijn de koper een gebrek aan voortvarendheid te verwijten. In dit verband kan de ernst van de tekortkoming meebrengen dat een nalatigheid van de koper hem niet kan worden tegengeworpen (…).”

Rechtsregel

1.De klacht- en onderzoeksplicht van de koper kunnen niet los gezien worden van de omstandigheden van het geval en de aard van de gekochte zaak. De koper mag een uitgebreider onderzoek in eerste instantie achterwege laten als de verkoper geruststellende mededelingen heeft gedaan omtrent de eigenschappen van de gekochte zaak. Hoe snel een koper met een uitslag van een onderzoek moet komen, hangt echter af van de mate van ingewikkeldheid van het onderzoek. Als de koper de medewerking nodig heeft van een derde omdat hij zelf niet deskundig genoeg is om het onderzoek te doen, dan moet daar qua tijd ook rekening mee gehouden worden. In casu was Smeets niet te laat met zijn klacht.

2.Een taalkundige uitleg van een 'in staat-van-clausule' leidt tot de conclusie dat geen sprake is van een exoneratiebeding. Hier werd dus de Haviltex-maatstaf toegepast, waaruit voortvloeit dat Ploum zich niet kon vrijwaren door een beroep hierop te doen.

Relevante artikelen

Art. 6:89 BW:

De schuldeiser kan op een gebrek in de prestatie geen beroep meer doen, indien hij niet binnen bekwame tijd nadat hij het gebrek heeft ontdekt of redelijkerwijze had moeten ontdekken, bij de schuldenaar terzake heeft geprotesteerd.

Art. 7:23 BW:

1. De koper kan er geen beroep meer op doen dat hetgeen is afgeleverd niet aan de overeenkomst beantwoordt, indien hij de verkoper daarvan niet binnen bekwame tijd nadat hij dit heeft ontdekt of redelijkerwijs had behoren te ontdekken, kennis heeft gegeven. Blijkt echter aan de zaak een eigenschap te ontbreken die deze volgens de verkoper bezat, of heeft de afwijking betrekking op feiten die hij kende of behoorde te kennen doch die hij niet heeft meegedeeld, dan moet de kennisgeving binnen bekwame tijd na de ontdekking geschieden. Bij een consumentenkoop moet de kennisgeving binnen bekwame tijd na de ontdekking geschieden, waarbij een kennisgeving binnen een termijn van twee maanden na de ontdekking tijdig is.

2. Rechtsvorderingen en verweren, gegrond op feiten die de stelling zouden rechtvaardigen dat de afgeleverde zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt, verjaren door verloop van twee jaren na de overeenkomstig het eerste lid gedane kennisgeving. Doch de koper behoudt de bevoegdheid om aan een vordering tot betaling van de prijs zijn recht op vermindering daarvan of op schadevergoeding tegen te werpen.

3. De termijn loopt niet zolang de koper zijn rechten niet kan uitoefenen als gevolg van opzet van de verkoper.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 29/06/2007 NJ 2008, 606, Pouw/Visser Non-conformiteit, klachtpli... +
HR 14/11/2008 NJ 2008, 588 Van Dalfsen/Gemeente Kampen Non-conformiteit, onderzoek... +
HR 08/02/2013 LJN BY4600 Van de Steeg/Rabobank Onderzoeksplicht en klachtp... +
HR 09/01/1998 NJ 1998, 272 Brok/Huberts Aansprakelijkheid bij non-c... +
HvJ EU 17/04/2008 NJ 2008, 382 Quelle Vergoeding non-conform product +
HR 07/03/1969 NJ 1969, 249 Gegaste Uien Gebondenheid aan de overeen... +
HR 10/04/1981 NJ 1981, 532 Hofland/Hennis Aanbod en aanvaarding, adve... +
HR 11/12/1959 NJ 1960, 230 Eelman/Hin Totstandkoming overeenkomst... +
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 30/01/1959 NJ 1959, 548 Quint/Te Poel Bronnen van verbintenissen +
HR 27/04/2007 NJ 2007, 262 Bart Smit/Intrahof Matiging boetebeding +
HvJ 04/06/2009 C-243/08 TvC/Pannon Oneerlijke bedingen in cons... +
HR 12/06/1979 NJ 1979, 362 Securicor Geen partij bij totstandkom... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 258 Kinheim/Pelders Wijziging overeenkomst +
HR 29/01/1993 NJ 1994, 172 Vermobo/Van Rijswijk Contractuele relatie, onger... +
Hof 22/01/2008 NJF 2008, 79 Otto overeenkomst; onderzoeksplicht +
HR 08/09/2000 NJ 2000, 734 Baby Joost Schadevergoeding/smartengeld +
HR 02/12/2011 NJ 2011/574 Linthorst/Echoput Gelding van algemene voorwa... +
HR 21/02/2003 NJ 2004, 567 Weever Stous/Stichting Park... verbintenissenrecht, koopov... +
HR 28/03/2008 NJ 2009, 578 Dexia vernietiging door art. 1:89 BW +
HR 15/04/1994 NJ 1995, 614 Schirmeister/De Heus (Oldti... Beantwoording zaak aan over... +
HR 14/06/2002 NJ 2002, 495 Geldnet/Kwantum Aansprakelijkheid bij hulpp... +
HR 14/06/2002 NJ 2003, 112 Bramer/Hofman Algemene voorwaarden, redel... +
HR 11/01/2002 NJ 2003, 255 Schwartz/Gnjatovic Ontbinding van een overeenk... +
HR 05/02/2010 NJ 2010, 294 Rodewijk/Bouwman Goede trouw bij bezit van e... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 31/01/1997 NJ 1998, 704 De Globe/Groningen Schadevergoeding bij onbevo... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 59 Wierts/Visseren (leistenen ... Tekortkoming in de nakoming... +
HR 10/08/2012 Nj 2012, 486 Pocorni/Defam Verjaring, samenhang overee... +
HR 27/11/1999 NJ 1999, 380 Van der Meer/Beter Wonen Ontbreken van ingebrekestel... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 23/01/1998 NJ 1999, 97 Jans/Fiat Credit Nederland Verbondenheid overeenkomste... +
HR 13/11/1936 NJ 1937, 433 Moorman/Bureau Materiaalstaat Iustum pretium-leer +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 19/02/2010 LJN BK7671 ING Bank/Bera Holding Onbevoegde vertegenwoordigi... +
HR 28/10/2011 LJN BQ9854 Gemeente de Ronde Venen/SNU... Opzegging duurovereenkomsten +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/04/2012 LJN BV5555 Van der Vliet & De Waal/Van... Kwalitatieve rechten & verp... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 17/01/2014 NJ 2014/236 Mevrouw X/Dakdekkersbedrijf Y Opschortingsrecht +
HR 07/04/2006 RvdW 2006, 377 Betonstaf/Ballast Nedam Toerekenbare tekortkoming i... +
HR 22/06/2007 NJ 2007, 343 Fisser/Tycho Tekortkoming, ontbinding ov... +
HR 27/04/2001 NJ 2002, 213 Oerlemans/Driessen Tekortkoming producten +
HR 21/05/1976 NJ 1977, 73 Oosterhuis/Unigro Tekortkoming, onmogelijkhei... +
HR 24/10/1997 NJ 1998, 69 Spruijt/Tigchelaar Autoverhuur Overmacht, in het verkeer g... +
HR 06/10/2000 NJ 2000, 691 Verzicht/Rowi Verzuim zonder ingebrekeste... +
HR 13/03/1981 NJ 1981, 365 Haviltex Uitleg van de overeenkomst,... +
HR 17/12/1976 NJ 1977, 241 Bunde/Erckens (Misverstand) Uitleg van de overeenkomst,... +
HR 17/05/1985 NJ 1986, 760 Curacao/Erven Boye Uitleg beding +
HR 16/05/2003 NJ 2004, 183 De Liser de Morsain/Rabo Bepaalbaarheid pandakte, ha... +
HR 20/02/2004 NJ 2005, 493 Pensioenfonds DSM/Fox Uitleg van overeenkomsten +
HR 22/10/2010 NJ 2011, 111 Kamsteeg/Lisser Uitleg van een notariële akte +
HR 08/12/2000 NJ 2001, 350 Eelder Woningbouw/Van Kamme... Uitleg van een leveringsakte +
HR 15/05/1998 NJ 1998, 625 van Rooij/van der Sluijs Kwalificatie van de rechtsv... +
HR 05/05/1968 NJ 1968, 102 Fokker/Zentveld (Vliegtuigv... Wanprestatie, ondeugelijke ... +
HR 11/03/1977 NJ 1977, 521 Kribbebijter Vertegenwoordiging, ontbind... +