Verzicht/Rowi-arrest


Onderwerpen ‐ Verzuim zonder ingebrekestelling, redelijkheid en billijkheid.
Artikelen ‐ art. 6:2 BW, art. 6:83 BW.

Feiten

Rowi vordert van Verzicht een vergoeding van de kosten die hij had gemaakt voor bepaalde herstelwerkzaamheden als gevolg van gebrekkig onderhoud aan de gehuurde zaak. Verzicht beroept zich erop dat hij eerst in gebreke had moeten worden gesteld. Op die manier werd hij in de gelegenheid gebracht de gebreken zelf te verhelpen. Uit de correspondentie tussen partijen is vast komen te staan dat Verzicht iedere verplichting die aan hem toe kwam van de hand had gewezen. Deze afwijzing vond pas plaats nadat Rowi de gebreken al had hersteld.

Rechtsvraag

Is de opsomming in art. 6:83 BW limitatief?

Overweging

R.o. 3.5:

“(…) Het onderdeel faalt. De Rechtbank heeft haar oordeel dat Rowi gerechtigd was zonder ingebrekestelling van Verzicht tot herstel van de elektrische installatie over te gaan hierop gegrond, dat gelet op de houding van Verzicht, Rowi onder de gegeven omstandigheden ervan uit mocht gaan dat Verzicht in het geheel niet aan haar verplichtingen ten aanzien van het herstel van de elektrische installatie zou voldoen. In dit oordeel ligt besloten het oordeel dat onder deze omstandigheden - die een vergelijkbare situatie als beschreven in art. 6:83 onder c BW opleveren - Verzicht naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid zich achteraf niet erop kan beroepen dat Rowi haar niet voorafgaand aan de werkzaamheden in gebreke heeft gesteld. Aangezien art. 6:83 BW niet een limitatieve opsomming behelst van de gevallen waarin verzuim zonder ingebrekestelling intreedt, maar ook de redelijkheid en billijkheid hierbij een rol kunnen spelen (Parl. Gesch. Boek 6, blz. 296) geeft dit oordeel geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting. Het behoefde ook geen nadere motivering (…).”

Rechtsregel

De Hoge Raad bepaalde dat artikel 6:83 geen limitatieve opsomming geeft. Ook in andere gevallen dan genoemd in artikel 6:83 kan verzuim van rechtswege intreden. De schuldenaar kan zich niet naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet beroepen op het ontbreken van een ingebrekestelling wanneer hij zelf aangeeft dat hij zijn verplichtingen niet zal nakomen, ook al vindt dit plaats nadat de schuldeiser al actie heeft ondernomen om de tekortkoming te herstellen.

Relevante artikelen

Art. 6:2 BW:

1. Schuldeiser en schuldenaar zijn verplicht zich jegens elkaar te gedragen overeenkomstig de eisen van redelijkheid en billijkheid.

2. Een tussen hen krachtens wet, gewoonte of rechtshandeling geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Art. 6:83 BW:

Het verzuim treedt zonder ingebrekestelling in: a. wanneer een voor de voldoening bepaalde termijn verstrijkt zonder dat de verbintenis is nagekomen, tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking heeft.

b. wanneer de verbintenis voortvloeit uit onrechtmatige daad of strekt tot schadevergoeding als bedoeld in artikel 74 lid 1 en de verbintenis niet terstond wordt nagekomen;

c. wanneer de schuldeiser uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat deze in de nakoming van de verbintenis zal tekortschieten.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 08/03/2002 NJ 2002, 199 Hendrikx/Peters Ingebrekestelling, opschort... +
HR 22/10/2004 NJ 2006, 597 Schildersbedrijf Endlicht/B... Ingebrekestelling +
HR 14/06/2002 NJ 2003, 112 Bramer/Hofman Algemene voorwaarden, redel... +
HR 27/11/1999 NJ 1999, 380 Van der Meer/Beter Wonen Ontbreken van ingebrekestel... +
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 07/12/1990 AA 1991, 679-685 Vermoorde Bruid Redelijkheid en billijkheid... +
HR 19/05/1967 NJ 1967, 261 Saladin/HBU Beperkende werking redelijk... +
HR 18/06/2004 NJ 2004, 585 Kuunders/Swinkels Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 27/10/1995 NJ 1996, 254 Den Haan/Box Fashion Opzeggen arbeidsovereenkoms... +
HR 25/11/2005 NJ 2007, 141 Skeeler Aansprakelijkheid organisat... +
HR 12/01/2007 NJ 2007, 371 Eindhoven/Allianz Derogerende werking van de ... +
HR 31/12/1993 NJ 1995/389 Matatag/De Schelde Exoneratiebeding algemene v... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 22/06/2012 NJ 2012, 396 ABN AMRO/X Derogerende werking van de ... +
HR 07/04/2006 RvdW 2006, 377 Betonstaf/Ballast Nedam Toerekenbare tekortkoming i... +
HR 22/06/2007 NJ 2007, 343 Fisser/Tycho Tekortkoming, ontbinding ov... +
HR 27/04/2001 NJ 2002, 213 Oerlemans/Driessen Tekortkoming producten +
HR 21/05/1976 NJ 1977, 73 Oosterhuis/Unigro Tekortkoming, onmogelijkhei... +
HR 08/02/2013 LJN BY4600 Van de Steeg/Rabobank Onderzoeksplicht en klachtp... +
HR 24/10/1997 NJ 1998, 69 Spruijt/Tigchelaar Autoverhuur Overmacht, in het verkeer g... +
HR 14/06/2002 NJ 2002, 495 Geldnet/Kwantum Aansprakelijkheid bij hulpp... +
HR 09/01/1998 NJ 1998, 272 Brok/Huberts Aansprakelijkheid bij non-c... +
HR 25/03/2011 RvdW 2011, 419 Ploum/Smeets en Geelen Tank... Termijn klachtplicht bij no... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 59 Wierts/Visseren (leistenen ... Tekortkoming in de nakoming... +
HR 10/08/2012 Nj 2012, 486 Pocorni/Defam Verjaring, samenhang overee... +
HR 23/01/1998 NJ 1999, 97 Jans/Fiat Credit Nederland Verbondenheid overeenkomste... +
HR 13/11/1936 NJ 1937, 433 Moorman/Bureau Materiaalstaat Iustum pretium-leer +
HR 17/01/2014 NJ 2014/236 Mevrouw X/Dakdekkersbedrijf Y Opschortingsrecht +
HR 11/01/2002 NJ 2003, 255 Schwartz/Gnjatovic Ontbinding van een overeenk... +