Eindhoven/Allianz-arrest


Onderwerpen ‐ Derogerende werking van de redelijkheid en billijkheid
Artikelen ‐ art. 6:248 BW

Feiten

De gemeente Eindhoven koopt in 1986 een aantal woningen om ze te vervolgens te gaan slopen en nieuwe woningen daarvoor in de plaats te bouwen. Op het moment van de koop zijn de woningen echter voor een periode van nog acht jaar verhuurd. De gemeente zegt de huur op, maar de huurder, die de woningen met medeweten van de gemeente heeft onderverhuurd, weigert te ontruimen. De gemeente start vervolgens een procedure bij de kantonrechter, die de ontruiming beveelt en het vonnis uitvoerbaar bij voorraad verklaart. De huurder gaat in hoger beroep. De gemeente begint echter al met de sloop van de woningen. Daarna wordt in het hoger beroep het vonnis van de kantonrechter vernietigd. De huurder stelt de gemeente aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door de onterechte ontruiming; ten aanzien van die schade treffen de gemeente en de huurder een regeling, op basis waarvan de gemeente aan de huurder schadevergoeding betaalt. Tussen de gemeente en haar verzekeringsmaatschappij Allianz wordt de kwestie niet geregeld. Allianz betwist dat voor deze schade onder de polis dekking bestaat en beroept zich daarbij op artikel 6:248 lid 2 BW. Allianz weigert uit te keren, omdat zij van mening is dat de gemeente Eindhoven een verkeerde afweging van belangen heeft gemaakt.

Rechtsvraag

Is het aanspreken van Allianz in casu in strijd met de redelijkheid en billijkheid?

Overweging

“(…) uit hetgeen het hof in rov. 4.3.5 heeft overwogen, volgt dat het oordeel was dat onder die omstandigheden van onaanvaardbaarheid in de zin van art. 6:248 lid 2 BW sprake kan zijn indien bij de besluitvorming door de Gemeente het bestaan van de aansprakelijkheidsverzekering een factor van gewicht is geweest. Dit laatste kan het geval zijn als de Gemeente, zich bewust van het bestaan van een verzekering, uit de mogelijke alternatieven die weg kiest, die de grootst mogelijke kans op schade voor Allianz schept en tegelijkertijd voor de Gemeente zelf het meest voordelig is. aan ’s hofs oordeel ligt kennelijk de gedachte ten grondslag dat met een aansprakelijkheidsverzekering niet wordt beoogd dekking te bieden tegen het risico dat de verzekerde aansprakelijk wordt als gevolg van een gedraging die het resultaat is van een juist door het bestaan van de verzekering verstoorde afweging van belangen. Dit een en ander geeft niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting, noch is het onbegrijpelijk (…).”

Rechtsregel

De Hoge Raad overweegt dat het in dit geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat de gemeente de verzekeraar tot uitkering aanspreekt. Hierbij is vooral van belang dat de gemeente zich heeft laten leiden door de gedachtegang dat eventuele schade door de ontruiming en sloop, indien dit later onrechtmatig zou worden geoordeeld, toch verhaalbaar zou zijn op haar verzekeraar.

Relevante artikelen

Art. 6:248 BW:

1. Een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.

2. Een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 07/12/1990 AA 1991, 679-685 Vermoorde Bruid Redelijkheid en billijkheid... +
HR 19/05/1967 NJ 1967, 261 Saladin/HBU Beperkende werking redelijk... +
HR 18/06/2004 NJ 2004, 585 Kuunders/Swinkels Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 27/10/1995 NJ 1996, 254 Den Haan/Box Fashion Opzeggen arbeidsovereenkoms... +
HR 25/11/2005 NJ 2007, 141 Skeeler Aansprakelijkheid organisat... +
HR 14/06/2002 NJ 2003, 112 Bramer/Hofman Algemene voorwaarden, redel... +
HR 31/12/1993 NJ 1995/389 Matatag/De Schelde Exoneratiebeding algemene v... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 06/10/2000 NJ 2000, 691 Verzicht/Rowi Verzuim zonder ingebrekeste... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 22/06/2012 NJ 2012, 396 ABN AMRO/X Derogerende werking van de ... +