Bramer/Hofman-arrest


Onderwerpen ‐ Algemene voorwaarden, redelijkheid en billijkheid
Artikelen ‐ Art. 6:233 BW, art 6:248 lid 2 BW

Feiten

Hofman spreekt met Bramer af dat Bramer een nog te bouwen panelenpers zou leveren. De betaling zal in gedeelten plaatsvinden. Nadat de panelenpers is geleverd, verhuurt Hofman de panelenpers aan Colpro. Bramer brengt bij Hofman en Colpro, naast de overeengekomen prijs, ook nog een bedrag in rekening ter zake van meerwerk. Colpro laat echter een deel van het verschuldigde bedrag onbetaald. Wanner de panelenpers opeens een storing vertoont, stelt Hofman Bramer in gebreke. Hofman wil dat Bramer de storing op lost. Bramer beroept zich, onder verwijzing naar zijn algemene voorwaarden, op een opschortingsrecht en deelt aan Hofman mede dat hij de storingen pas verhelpt als Colpro de openstaande rekeningen betaald. In de algemene voorwaarde van Bramer stond dat de garantieverplichting verviel indien de tegenpartij niet aan haar betalingsverplichting zou voldoen. Colpro beriep zich er vervolgens weer op dat zij nooit de opdracht heeft gegeven voor het meerwerk en de extra kosten van Bramer. Colpro wil haar te betalen bedrag aan Bramer verrekenen met de schadevergoeding die zij heeft geleden als gevolg van het niet deugdelijk functioneren van de pers. Subsidiair beroept zij zich op een opschortingsrecht. Bramer beroept zich op haar algemene voorwaarden en stelt dat Colpro niet kan verrekenen of opschorten.

Rechtsvraag

Kunnen algemene voorwaarden zowel onredelijk bezwarend als naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar geacht worden?

Overweging

“(…) Naar luid van art. 6:233, aanhef en onder a, BW is een beding in algemene voorwaarden vernietigbaar, indien het, gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de voorwaarden zijn tot stand gekomen, de wederzijds kenbare belangen van partijen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij. Aldus wordt aan consumenten en “kleine ondernemers” een bijzondere bescherming geboden tegen het gebruik van onredelijk bezwarende bedingen in algemene voorwaarden. Daarnaast geldt de algemene regel van art. 6:248 lid 2 BW dat een tussen partijen als gevolg van een overeenkomst geldende regel niet van toepassing is, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. De rechtsgevolgen van deze bepalingen zullen met betrekking tot één feitencomplex niet naast elkaar kunnen worden ingeroepen (geen cumulatie). Niet valt evenwel in te zien op welke grond hier afgeweken zou moeten worden van het algemeen geldende uitgangspunt dat, indien verschillende bepalingen voor toepassing op één feitencomplex in aanmerking komen en cumulatie niet mogelijk is, aan de gerechtigde de keuze is welke rechtsgevolgen hij wenst in te roepen of op welke rechtsgrond hij zich wenst te baseren. Nu de regeling van Titel 5, Afdeling 3, Algemene voorwaarden, ertoe strekt de positie van de wederpartij van een gebruiker van algemene voorwaarden te versterken, zou aan die strekking worden tekort gedaan indien de wederpartij zou zijn verstoken van een beroep op art. 6:248 lid 2. Ook het verschil in rechtsgevolgen – enerzijds nietigheid en anderzijds het niet van toepassing zijn van het beding – staat aan de hiervoor bedoelde keuzemogelijkheid niet in de weg, nu dit verschil voor de gebruiker van algemene voorwaarden niet tot een onaanvaardbaar resultaat leid (…).”

Rechtsregel

De mogelijkheid een beroep te doen op de onredelijk bezwarendheid van algemene voorwaarden staat niet in de weg aan een beroep op de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid. De wederpartij van de gebruiker kan hier kiezen voor een van de bepalingen. Er geldt dus alternativiteit en geen exclusiviteit. De bepalingen kunnen echter niet naast elkaar kunnen worden ingeroepen.

Relevante artikelen

Art. 6:233 BW:

Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar:

a. indien het, gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de voorwaarden zijn tot stand gekomen, de wederzijds kenbare belangen van partijen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij; of

b. indien de gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.

Art. 6:248 BW:

1. Een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.

2. Een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 20/06/1986 NJ 1987, 35 Deka-Hanno/Citronas: Khaly-... Algemene voorwaarden, derde... +
HR 01/10/1999 NJ 2000, 207 Geurtzen/Kampstaal Algemene voorwaarden, wijze... +
HR 02/12/2011 NJ 2011/574 Linthorst/Echoput Gelding van algemene voorwa... +
HR 21/02/2003 NJ 2004, 567 Weever Stous/Stichting Park... verbintenissenrecht, koopov... +
HR 31/12/1993 NJ 1995/389 Matatag/De Schelde Exoneratiebeding algemene v... +
HR 11/02/2011 NJ 2011/571 First Data/KPN Hotspots Sch... Informatieplicht algemene v... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 08/03/2002 NJ 2002, 199 Hendrikx/Peters Ingebrekestelling, opschort... +
HR 22/10/2004 NJ 2006, 597 Schildersbedrijf Endlicht/B... Ingebrekestelling +
HR 06/10/2000 NJ 2000, 691 Verzicht/Rowi Verzuim zonder ingebrekeste... +
HR 27/11/1999 NJ 1999, 380 Van der Meer/Beter Wonen Ontbreken van ingebrekestel... +
HR 11/01/2008 NJ 2009, 342 Hartendorp/Kooij Opschortingsrecht, koopover... +
HR 06/06/1997 NJ 1998, 128 Van Bommel/ Ruijgrok Opschortingsrecht, huurover... +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 17/01/2014 NJ 2014/236 Mevrouw X/Dakdekkersbedrijf Y Opschortingsrecht +
HR 07/03/1969 NJ 1969, 249 Gegaste Uien Gebondenheid aan de overeen... +
HR 10/04/1981 NJ 1981, 532 Hofland/Hennis Aanbod en aanvaarding, adve... +
HR 11/12/1959 NJ 1960, 230 Eelman/Hin Totstandkoming overeenkomst... +
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 30/01/1959 NJ 1959, 548 Quint/Te Poel Bronnen van verbintenissen +
HR 27/04/2007 NJ 2007, 262 Bart Smit/Intrahof Matiging boetebeding +
HvJ 04/06/2009 C-243/08 TvC/Pannon Oneerlijke bedingen in cons... +
HR 12/06/1979 NJ 1979, 362 Securicor Geen partij bij totstandkom... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 258 Kinheim/Pelders Wijziging overeenkomst +
HR 29/01/1993 NJ 1994, 172 Vermobo/Van Rijswijk Contractuele relatie, onger... +
Hof 22/01/2008 NJF 2008, 79 Otto overeenkomst; onderzoeksplicht +
HR 08/09/2000 NJ 2000, 734 Baby Joost Schadevergoeding/smartengeld +
HR 08/02/2013 LJN BY4600 Van de Steeg/Rabobank Onderzoeksplicht en klachtp... +
HR 28/03/2008 NJ 2009, 578 Dexia vernietiging door art. 1:89 BW +
HR 15/04/1994 NJ 1995, 614 Schirmeister/De Heus (Oldti... Beantwoording zaak aan over... +
HR 14/06/2002 NJ 2002, 495 Geldnet/Kwantum Aansprakelijkheid bij hulpp... +
HR 09/01/1998 NJ 1998, 272 Brok/Huberts Aansprakelijkheid bij non-c... +
HR 11/01/2002 NJ 2003, 255 Schwartz/Gnjatovic Ontbinding van een overeenk... +
HR 05/02/2010 NJ 2010, 294 Rodewijk/Bouwman Goede trouw bij bezit van e... +
HR 25/03/2011 RvdW 2011, 419 Ploum/Smeets en Geelen Tank... Termijn klachtplicht bij no... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 31/01/1997 NJ 1998, 704 De Globe/Groningen Schadevergoeding bij onbevo... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 59 Wierts/Visseren (leistenen ... Tekortkoming in de nakoming... +
HR 10/08/2012 Nj 2012, 486 Pocorni/Defam Verjaring, samenhang overee... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 23/01/1998 NJ 1999, 97 Jans/Fiat Credit Nederland Verbondenheid overeenkomste... +
HR 13/11/1936 NJ 1937, 433 Moorman/Bureau Materiaalstaat Iustum pretium-leer +
HR 19/02/2010 LJN BK7671 ING Bank/Bera Holding Onbevoegde vertegenwoordigi... +
HR 28/10/2011 LJN BQ9854 Gemeente de Ronde Venen/SNU... Opzegging duurovereenkomsten +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/04/2012 LJN BV5555 Van der Vliet & De Waal/Van... Kwalitatieve rechten & verp... +
HR 07/12/1990 AA 1991, 679-685 Vermoorde Bruid Redelijkheid en billijkheid... +
HR 19/05/1967 NJ 1967, 261 Saladin/HBU Beperkende werking redelijk... +
HR 18/06/2004 NJ 2004, 585 Kuunders/Swinkels Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 27/10/1995 NJ 1996, 254 Den Haan/Box Fashion Opzeggen arbeidsovereenkoms... +
HR 25/11/2005 NJ 2007, 141 Skeeler Aansprakelijkheid organisat... +
HR 12/01/2007 NJ 2007, 371 Eindhoven/Allianz Derogerende werking van de ... +
HR 22/06/2012 NJ 2012, 396 ABN AMRO/X Derogerende werking van de ... +
HR 08/04/1983 NJ 1984, 717 Van der Heijden/Holland Schadevergoeding, immaterie... +
HR 08/02/1985 NJ 1986, 137 Renteneurose Schadevergoeding, predispos... +
HR 10/04/2009 RvdW 2009, 514 Philip Morris/X Schadevergoeding, overlijde... +
HR 11/07/2008 RvdW 2008, 724 Bakkum/Achmea Schadevergoeding, overlijde... +
HR 22/02/2002 NJ 2002, 240 Woudsend/V (Kindertaxi) (Sh... Schadevergoeding, shockschade +
HR 28/05/1999 NJ 1999, 564 Gemeente Losser/De Vries (J... Schadevergoeding, verpleging +
Hof 15/11/2005 JA 2006, 33 Val in woonkamer vanwege op... Onrechtmatige daad +
HR 20/06/2003 NJ 2005, 189 Staat/Harrida Égalité-beginsel, rechtmati... +
HR 07/04/2006 NJ 2006, 244 Der Bildtpollen/Miedema Onrechtmatige daad +
HR 10/06/1910 W 9038 Zutphense Juffrouw Onrechtmatige daad +
HR 29/01/1993 NJ 1994, 172 Vermobo/Van Rijswijk Natrekking, ongerechtvaardi... +
HR 14/12/2012 NJ 2013, 236 Embryonaal verkeersslachtoffer schadevergoeding/ proportio... +
HR 12/12/1986 NJ 1987/958 Rockwool/Poly Schadevergoeding derden +
HR 13/01/1995 NJ 1997, 175 De Heel/Korver Onrechtmatige daad +
HR 09/11/1990 NJ 1991, 26 Speeckaert/Gradener Medische aansprakelijkheid +
HR 28/03/1997 NJ 1997, 454 Wisman/Trijber Vertegenwoordiging, vergoed... +
HR 29/05/1998 NJ 1999, 98 Mooijman/Netjes Buitencontractuele aansprak... +
HR 18/12/2009 NJ 2012, 614 London/Delta Lloyd Alternatieve causaliteit, h... +
HR 05/05/1968 NJ 1968, 102 Fokker/Zentveld (Vliegtuigv... Wanprestatie, ondeugelijke ... +
HR 11/03/1977 NJ 1977, 521 Kribbebijter Vertegenwoordiging, ontbind... +