Ärzte für das Leben -arrest


Onderwerpen ‐ Vrijheid van vereniging, positieve verplichtingen
Artikelen ‐ Artikel 11 EVRM

De feiten

Ärzte für das Leben is een platform dat campagne voert tegen abortus en zich inzet voor wijzing van de Oostenrijks regelgeving m.b.t. abortus. Eind 1980 wilde het platform een kerkdienst houden en na afloop van de kerkdienst in een optocht naar het huis lopen van een arts die abortussen verrichtte. De optocht werd aangekondigd bij de plaatselijke autoriteiten die hiervoor goedkeuring gaven. Twee tegendemonstaties die gepland waren voor hetzelfde moment werden geweigerd. Tegendemonstranten waren wel aanwezig en vermengden zich met leden van het platform die in de optocht meeliepen. De tegendemonstranten verstoorden de rust tijdens de optocht. Het platform diende een klacht in bij de politie omdat het van mening was dat de politie niet voldoende actie ondernomen had om een rustig verloop van de optocht te waarborgen. Het platform diende uiteindelijk een klacht in bij het EHRM.

Rechtsvraag

Is de vrijheid van vereniging geschonden doordat het platform Ärzte für das Leben geen gebruik kon maken van een effectief rechtsmiddel m.b.t. de ingediende klacht.

Overweging

Het Hof begint met algemene overwegingen over het recht van betoging. Het stelt dat demonstraties kwetsend kunnen zijn voor tegenstanders van hetgeen zij voor demonstreren. De demonstranten moeten echter de kans krijgen om zich te uiten zonder bang te moeten zijn dat de tegenstanders hen lastig zullen vallen. In een democratie is het niet mogelijk dat het recht op tegendemonstraties het recht om te demonstreren beperkt. Een effectieve uitoefening van het recht op vrijheid van vereniging kan niet beperkt worden tot een zuiver onthouden van de staat om in te grijpen. Een zuiver negatieve verplichting is in strijd met het doel en de strekking van artikel 11 EVRM. Artikel 11 EVRM vereist soms dat positieve maatregelen genomen worden, zelfs wanneer het gaat om de relatie tussen burgers onderling.

Hoewel het dus een positieve verplichting van de staat is om in alle redelijkheid maatregelen te nemen die demonstraties mogelijk maken en rustig laten verlopen, kan dit nooit 100% gegarandeerd worden. Daarbij heeft de staat een grote keuzemogelijk om de in haar ogen meest geschikte manier te kiezen. Artikel 11 legt dan ook een verplichting op om bepaalde maatregelen te nemen en niet een verplichting om een bepaald resultaat te bereiken.

In het licht van de feiten en omstandigheden van de demonstratie stelt het Hof dat de politie alle nodige voorzorgsmaatregelen genomen heeft. Er is dan ook geen sprake van schending van artikel 11 EVRM. Omdat artikel 11 niet geschonden is, is het beroep op artikel 13 EVRM irrelevant.

Rechtsregel

Het recht op vrijheid van vereniging legt positieve verplichtingen op aan de staat om dat recht te waarborgen.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
EHRM 06/05/2003 AB 2003, 211 Betuwelijn (Kleyn ea tegen ... Onpartijdigheid, dubbelrol ... +
HR 17/03/1953 NJ 1953, 389 APV Nuth Beperking grondrecht +
HR 10/11/1992 NJ 1993, 197 APV Den Bosch Beperking vrijheid van meni... +
HR 15/04/1994 NJ 1994, 608 Valkenhorst Beperking van het recht om ... +
EHRM 10/11/2005 44774/98 Leyla Sahin tegen Turkije Vrijheid van godsdienst +
HR 28/11/1950 NJ 1951, 117 APV Tilburg Beperking openbarings- en v... +
EHRM 28/09/1995 NJ 1995, 667 Procola Onpartijdigheid, Raad van S... +
HR 26/04/1996 NJ 1996, 728 Rasti Rostelli Privaatrechtelijk handelen ... +
EHRM 13/02/2002 EHRC 2003/28 Refah Partisi Vrijheid van vereniging, de... +
HR 30/03/1984 NJ 1985, 350 Turkse werkneemster (Suiker... Vrijheid van godsdienst, ho... +
KB 05/06/1986 Stb. 1986, 337 Vloekverbod Ermelo Grondrechten +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times Beperking grondrechten +
ABRvS 28/08/1995 AB 1996, 204 Sluiting drugspand Grondrechten +
EHRM 26/02/2002 28525/95 Unabhangige Initiative Info... Vrijheid van meningsuiting +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times t. UK Vrijheid van meningsuiting,... +
HR 12/12/2003 AB 2004, 93 Aidstest II Horizontale werking grondre... +
EHRM 11/07/2002 28957/95 Christine Goodwin t. Vereni... Private life, margin of app... +
EHRM 28/10/1998 23452/94 Osman t. Verenigd Koninkrijk Positieve verplichtingen +
HR 30/05/1986 NJ 1986, 688 NS/FNV (Spoorwegstaking) Een ieder verbindende bepal... +
HR 13/03/1960 BNB 1960/222 AOW gewetensbezwaren Vrijheid van godsdienst, be... +
EHRM 07/12/1976 5493/72 Handyside t. Verenigd Konin... Vrijheid van meningsuiting +
HR 18/06/1993 NJ 1994, 347 Verplichte aidstest Horizontale werking grondre... +