NS/FNV (Spoorwegstaking)-arrest


Onderwerpen ‐ Een ieder verbindende bepaling, directe werking internationaal recht
Artikelen ‐ Art. 6 lid 4 ESH

De feiten

Tijdens CAO onderhandelingen tussen spoorwegpersoneel en de NS hebben verschillende vakbonden opgeroepen tot collectieve acties. Deze acties hebben grote impact gehad op het treinvervoer, volgens de NS leidden de acties tot een onrechtmatige daad. De bonden beroepen zich op het recht van collectieve staking.

Rechtsvraag

Heeft artikel 6 lid 4 van het Europees Sociaal Handvest directe werking?

Overweging

De Hoge Raad begint met de overweging dat enkel aan artikel 6(4) ESH getoetst kan worden wanneer de bepaling een ieder verbindend is, zoals artikel 93 Grondwet voorschrijft. Het standpunt van NS dat artikel 6(4) niet een ieder verbindend is, is onjuist volgens de Hoge Raad. Volgens de Hoge Raad is het niet van belang of de verdragsparijen bij het ESH de intentie hadden om directe werking toe te kennen aan artikel 6(4) omdat “noch uit de tekst, noch uit de geschiedenis van de totstandkoming van het Verdrag valt af te leiden dat zij zijn overeengekomen dat aan art. 6 lid 4 die werking niet mag worden toegekend” (r.o. 3.2).

De Hoge Raad vervolgt door te stellen dat in een dergelijk geval alleen de inhoud van de bepaling zelf beslissend is. De vraag die daarbij beantwoord moet worden is de volgende: “verplicht deze de Nederlandse wetgever tot het treffen van een nationale regeling met bepaalde inhoud of strekking, of is deze van dien aard dat de bepaling in de nationale rechtsorde zonder meer als objectief recht kan functioneren?” (r.o. 3.2). De Hoge Raad stelt dat artikel 6(4) ESH zo geformuleerd is dat de verdragspartijen niet verplicht worden om nadere regels te treffen, maar “integendeel aldus dat werknemers en werkgevers zich op het door de betrokken verdragsstaten binnen zekere grenzen erkende recht in de nationale rechtsorde zonder meer kunnen beroepen” (r.o. 3.2).

Rechtsregel

Of een bepaling van een verdrag een ieder verbindend is wordt aldus bepaald aan de hand van de bepaling zelf, kunnen burgers direct een recht aan de bepaling ontlenen of moet de nationale wetgever nadere regels stellen?

Relevante artikelen

Artikel 93 Grondwet:

Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.

Artikel 6(4) ESH:

Teneinde de doeltreffende uitoefening van het recht op collectief onderhandelen te waarborgen, verbinden de Partijen zich…het recht van werknemers en werkgevers op collectief optreden in gevallen van belangengeschillen, met inbegrip van het stakingsrecht, behoudens verplichtingen uit hoofde van reeds eerder gesloten collectieve arbeidsovereenkomsten.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
EHRM 06/05/2003 AB 2003, 211 Betuwelijn (Kleyn ea tegen ... Onpartijdigheid, dubbelrol ... +
HR 17/03/1953 NJ 1953, 389 APV Nuth Beperking grondrecht +
HR 10/11/1992 NJ 1993, 197 APV Den Bosch Beperking vrijheid van meni... +
HR 15/04/1994 NJ 1994, 608 Valkenhorst Beperking van het recht om ... +
EHRM 10/11/2005 44774/98 Leyla Sahin tegen Turkije Vrijheid van godsdienst +
HR 28/11/1950 NJ 1951, 117 APV Tilburg Beperking openbarings- en v... +
EHRM 28/09/1995 NJ 1995, 667 Procola Onpartijdigheid, Raad van S... +
HR 26/04/1996 NJ 1996, 728 Rasti Rostelli Privaatrechtelijk handelen ... +
EHRM 13/02/2002 EHRC 2003/28 Refah Partisi Vrijheid van vereniging, de... +
HR 30/03/1984 NJ 1985, 350 Turkse werkneemster (Suiker... Vrijheid van godsdienst, ho... +
KB 05/06/1986 Stb. 1986, 337 Vloekverbod Ermelo Grondrechten +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times Beperking grondrechten +
ABRvS 28/08/1995 AB 1996, 204 Sluiting drugspand Grondrechten +
EHRM 21/06/1988 NJ 1991, 641 Ärzte für das Leben Vrijheid van vereniging, po... +
EHRM 26/02/2002 28525/95 Unabhangige Initiative Info... Vrijheid van meningsuiting +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times t. UK Vrijheid van meningsuiting,... +
HR 12/12/2003 AB 2004, 93 Aidstest II Horizontale werking grondre... +
EHRM 11/07/2002 28957/95 Christine Goodwin t. Vereni... Private life, margin of app... +
EHRM 28/10/1998 23452/94 Osman t. Verenigd Koninkrijk Positieve verplichtingen +
HR 13/03/1960 BNB 1960/222 AOW gewetensbezwaren Vrijheid van godsdienst, be... +
EHRM 07/12/1976 5493/72 Handyside t. Verenigd Konin... Vrijheid van meningsuiting +
HR 18/06/1993 NJ 1994, 347 Verplichte aidstest Horizontale werking grondre... +
CRvB 23/06/1992 AB 1992/480 AAW-zaak Anti-discriminatie, rechtst... +