SOS/ABN (Viskotter Leon)-arrest


Onderwerpen ‐ Cessie van een toekomstige vordering
Artikelen ‐ art. 3:94 BW, art. 3:97 BW, art. 3:239 BW

Feiten

Kleyn is eigenaar van de kotter (= soort vissersboot) ‘Leon’. In november 1975 dient hij bij de Stichting Ontwikkelings- en Saneringsfonds voor de Visserij (SOS) een aanvraag in voor een uitkering voor het aan de visserij onttrekken van zijn schip. Op 1 december 1975 cedeert Kleyn de vorderingen die hij heeft of zal verkrijgen op SOS aan ABN. Tien dagen later wordt Kleyn failliet verklaard. Vervolgens wordt in april 1976 door SOS aan de curator van Kleyn medegedeeld dat de uitkering wordt toegekend.

Rechtsvraag

Is cessie van een toekomstige vordering mogelijk?

Overweging

“(…) Cessie van toekomstige vorderingen die hun onmiddellijke grondslag vinden in een ten tijde van de cessie reeds bestaande rechtsverhouding, is mogelijk. Doch de cessie kan, indien de cedent voor het ontstaan van de vordering wordt failliet verklaard en aldus krachtens art. 23 Fw op het tijdstip van dat ontstaan zijn bevoegdheid om over zijn vermogen te beschikken reeds heeft verloren, niet tegen de boedel worden ingeroepen. Een toekomstige vordering — die moet worden onderscheiden van bijv. een terstond krachtens overeenkomst ontstane vordering onder een opschortende tijdsbepaling of voorwaarde of tot periodieke betalingen — kan ook niet geacht worden reeds te hebben bestaan ten tijde van het ontstaan van de betreffende rechtsverhouding op grond van het enkele feit dat zij daarin haar onmiddellijke grondslag vond. (…)”

Rechtsregel

Een toekomstige vordering kan worden gecedeerd, indien zij haar onmiddellijke grondslag vindt in een ten tijde van de cessie reeds bestaande rechtsverhouding en duidelijk moet zijn wie de debiteur zal zijn. Thans is dit arrest tevens gecodificeerd in art. 3:97 BW.

Dit arrest is nog van belang voor art. 3:239 lid 1 BW. Dit artikel gaat over stil pandrecht op vorderingen op naam. Een vordering (op naam) kan uitsluitend stil worden verpand indien deze vordering op het tijdstip van vestiging al bestaat of rechtstreeks zal worden verkregen uit een dan al bestaande rechtsverhouding.

Relevante artikelen

Art. 3:94 lid 1 BW:

Buiten de in het vorige artikel geregelde gevallen worden tegen een of meer bepaalde personen uit te oefenen rechten geleverd door een daartoe bestemde akte, en mededeling daarvan aan die personen door de vervreemder of verkrijger.

Art. 3:97 lid 1 BW:

Toekomstige goederen kunnen bij voorbaat worden geleverd, tenzij het verboden is deze tot onderwerp van een overeenkomst te maken of het registergoederen zijn.

Art. 3:239 lid 1 BW:

Pandrecht op een tegen een of meer bepaalde personen uit te oefenen recht dat niet aan toonder of order luidt, of op het vruchtgebruik van een zodanig recht kan ook worden gevestigd bij authentieke of geregistreerde onderhandse akte, zonder mededeling daarvan aan die personen, mits dit recht op het tijdstip van de vestiging van het pandrecht reeds bestaat of rechtstreeks zal worden verkregen uit een dan reeds bestaande rechtsverhouding.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 25/01/2008 NJ 2008, 66 Ontvanger c.s./Brink Overdracht na faillietverkl... +
HR 25/03/1988 NJ 1989, 200 Staal Bankiers – Ambags q.q. Overdracht toekomstige vord... +
HR 25/01/1929 NJ 1929, 616 Bierbrouwerij De fiduciaire overeenkomst +
HR 21/03/2014 JOR 2014, 151 Coface Finanz/Intergamma Cessie, inkoopvoorwaarden +
HR 18/11/2005 NJ 2006, 151 BTL Lease B.V./Van Summeren Overdracht en verschaffing ... +
HR 20/06/1997 NJ 1998, 362 Wagemakers q.q. / Rabobank ... Bepaalbaarheid van een stil... +
HR 17/01/2003 NJ 2004, 281 Oryx/ Van Eesteren Goederenrechtelijke werking... +
HR 23/09/1994 NJ 1996, 461 Kas Associatie/Drying Art. 3:110 BW +
HR 18/09/1987 NJ 1988, 983 Berg/De Bary Volgorde beperkte rechten +
HR 17/01/1995 NJ 1996, 471 Mulder q.q./CLBN Verrekening in faillissement +
HR 05/02/2010 NJ 2010, 294 Rodewijk/Bouwman Goede trouw bij bezit van e... +
HR 04/12/1994 NJ 1999, 549 Potharst/Serrée Vestiging bij voorbaat, ove... +
HR 19/11/2004 NJ 2006, 215 Bannenberg/ MR. J.C.R. Pola... Rechtsgeldig vestigen pandr... +
HR 20/09/2002 NJ 2004, 182 Mulder q.q./Rabobank Pandrecht, eis van voldoend... +
HR 17/02/2012 NJ 2012, 605 Rabobank/Kézér q.q. Stil pandrecht toekomstige ... +
HR 14/10/1994 NJ 1995, 447 Spaarbank Rivierenland/Gispen Bezwaring vorderingen, spec... +
HR 09/09/2011 NJ 2012, 312 Muller/Hoogheemraadschap Uitstellen van levering, ei... +
HR 14/07/2000 NJ 2001/685 Van de Mosselaar/Lagero Voltooiing levering door cu... +
HR 01/05/1987 NJ 1988, 852 LeasePlan Nederland/IBM Levering longa manu, bezits... +
HR 09/09/2011 RvdW 2011/1065 Muller q.q. / Hoogheemraads... Eigendomsverkrijging door b... +
HR 09/09/2011 NJ 2012, 312 Leune Bouw/Hoogheemraadsch.... Verkrijgende verjaring +
HR 30/01/1987 NJ 1987, 530 WUH/Onex Cessie toekomstige huurvord... +
HR 30/01/1987 NJ 1987, 530 WUH-Emmerig q.q. Fiduciare overdracht, toeko... +
HR 16/05/2003 NJ 2004, 183 De Liser de Morsain/Rabo Bepaalbaarheid pandakte, ha... +