Bierbrouwerij-arrest


Onderwerpen ‐ De fiduciaire overeenkomst
Artikelen ‐ art. 3:40 lid 2 BW, art. 3:236 lid 1 BW, art. 3:84 lid 3 BW

Feiten

Onder het toenmalige recht bestond stil pandrecht niet. Verpanding was toentertijd enkel mogelijk door de verpande zaken uit handen te geven en in de macht van de pandgever te brengen. Echter, veel van die roerende zaken leenden zich niet bepaald voor verpanding, doordat die kredietnemers de desbetreffende zaken nodig hadden in hun bedrijfsuitvoering. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de inventaris van een winkel of café. Daarom werd de volgende constructie bedacht. De kredietnemer verkocht de desbetreffende roerende zaken aan de kredietgever, de levering gebeurde constitutum possessorio. De verkoper mocht de zaken blijven gebruiken, de verkoper had hierbij de verplichting om de zaken terug te kopen. In deze casus was Bos de kredietnemer, de zogenaamde verkoper. Heineken was de kredietgever. Bos gaat uiteindelijk failliet, waarop Heineken de inventaris van de curator opvordert. Deze weigert en zegt dat Bos en Heineken de oorspronkelijke regels omtrent het pandrecht, de zaken daadwerkelijk uit handen geven, hebben ontdoken. Dit is volgens hem in strijd met het beginsel van paritas creditorum.

Rechtsvraag

Is fiduciaire eigendomsoverdracht in strijd met de toenmalige verpandingsregels en het beginsel van paritas creditorum?

Overweging

De overeenkomst die Bos en Heineken zijn aangegaan heeft als doel om de inventaris van Bos tot zekerheid te stellen voor een geldlening, ook al blijkt dit niet direct uit de bewoordingen van de desbetreffende overeenkomst. Opzettelijke verijdeling van wettelijke doelstellingen is hierbij niet het gevolg, er ontstaat geen pandrecht en de regels hieromtrent worden niet geschonden. Heineken vordert uiteindelijk enkel haar eigen goederen op en het beginsel van paritas creditorum is dan ook niet geschonden. De overeenkomst in kwestie is geldig.

LET OP: ONDER HET HUIDIGE RECHT HEEFT DIT ARREST GEEN GELDING MEER.

Rechtsregel

Een fiduciaire eigendomsoverdracht is niet in strijd met het verpandingsrecht zoals dat toen gold. Ook was het niet in strijd met het beginsel van paritas creditorum.

Relevante artikelen

Art. 3:40 lid 2 BW, art. 3:236 lid 1 BW, art. 3:84 lid 3 BW.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 31/10/1997 NJ 1998, 97 Portacabin Criteria onroerende zaken, ... +
HR 25/10/2002 NJ 2003, 241 Het nagetrokken grafteken Onroerende zaken, duurzaam ... +
HR 15/01/2010 LJN BK 9136 Woonark onroerend? Onroerende zaken, duurzaam ... +
HR 24/12/2010 NJB 2011, 199 Havenkranen onroerend? Onroerende zaken, duurzaam ... +
HR 06/06/2003 JOR 2003, 222, ... Kabelnetwerken Roerende/onroerende zaken +
HR 12/06/2009 NJ 2010/663 Heembouw Fortis Verdeling opbrengst executo... +
HR 01/05/1976 NJ 1976, 450 Modehuis Nolly middellijk vertegenwoordigi... +
HR 29/01/1993 NJ 1994, 172 Vermobo/Van Rijswijk Natrekking, ongerechtvaardi... +
HR 25/01/2008 NJ 2008, 66 Ontvanger c.s./Brink Overdracht na faillietverkl... +
HR 26/03/1982 NJ 1982, 615 SOS/ABN (Viskotter Leon) Cessie van een toekomstige ... +
HR 25/03/1988 NJ 1989, 200 Staal Bankiers – Ambags q.q. Overdracht toekomstige vord... +
HR 21/03/2014 JOR 2014, 151 Coface Finanz/Intergamma Cessie, inkoopvoorwaarden +
HR 18/11/2005 NJ 2006, 151 BTL Lease B.V./Van Summeren Overdracht en verschaffing ... +
HR 20/06/1997 NJ 1998, 362 Wagemakers q.q. / Rabobank ... Bepaalbaarheid van een stil... +
HR 17/01/2003 NJ 2004, 281 Oryx/ Van Eesteren Goederenrechtelijke werking... +
HR 23/09/1994 NJ 1996, 461 Kas Associatie/Drying Art. 3:110 BW +
HR 19/05/1995 NJ 1996, 119 Keerweer q.q./Sogelease Fiduciaverbod, sale & lease... +
HR 04/12/1994 NJ 1999, 549 Potharst/Serrée Vestiging bij voorbaat, ove... +
HR 19/11/2004 NJ 2006, 215 Bannenberg/ MR. J.C.R. Pola... Rechtsgeldig vestigen pandr... +
HR 20/09/2002 NJ 2004, 182 Mulder q.q./Rabobank Pandrecht, eis van voldoend... +
HR 17/01/1995 NJ 1996, 471 Mulder q.q./CLBN Verrekening in faillissement +
HR 17/02/2012 NJ 2012, 605 Rabobank/Kézér q.q. Stil pandrecht toekomstige ... +
HR 14/10/1994 NJ 1995, 447 Spaarbank Rivierenland/Gispen Bezwaring vorderingen, spec... +
HR 09/09/2011 NJ 2012, 312 Muller/Hoogheemraadschap Uitstellen van levering, ei... +
HR 18/09/1987 NJ 1988, 983 Berg/De Bary Volgorde beperkte rechten +
HR 14/07/2000 NJ 2001/685 Van de Mosselaar/Lagero Voltooiing levering door cu... +
HR 01/05/1987 NJ 1988, 852 LeasePlan Nederland/IBM Levering longa manu, bezits... +
HR 09/09/2011 RvdW 2011/1065 Muller q.q. / Hoogheemraads... Eigendomsverkrijging door b... +
HR 05/02/2010 NJ 2010, 294 Rodewijk/Bouwman Goede trouw bij bezit van e... +
HR 09/09/2011 NJ 2012, 312 Leune Bouw/Hoogheemraadsch.... Verkrijgende verjaring +
HR 18/02/1994 NJ 1994, 462 Kon. Nijverdal Ten Cate/Wil... Accessoriteit fiduciaire ei... +