Costa/ENEL-arrest


Onderwerpen ‐ Directe werking EG-recht , doorwerking
Artikelen ‐ Artikel 93 Gw en artikel 94 Gw

De feiten

De advocaat Costa heeft aandelen in een klein elektriciteitsbedrijfje dat dankzij een Italiaanse nationalisatiewet wordt ingelijfd bij het grote bedrijf ENEL. In een gerechtelijke procedure verzocht Costa om de toepassing van artikel 117 EEG-verdrag om zo de Italiaanse rechter te laten toetsen aan het Europese gemeenschapsrecht. In de zaak vraagt de Italiaanse kantonrechter aan het Hof van Justitie om te toetsen of het nationale Italiaanse recht verenigbaar was met het Europese Gemeenschapsrecht. De Italiaanse rechter was van mening dat de eigen nationalisatiewet belangrijker was dan de eerder nationale wet waarbij het Verdrag van Rome als nationale wet was aangenomen.

Rechtsvraag

Heeft het Europese gemeenschapsrecht voorrang op het nationale recht?

Overweging

Het Hof van Justitie stelde dat de nationalisatiewet niet in strijd was met het EEG-verdrag. Verder stelde zij echter dat het Europese recht voorrang heeft boven het nationale recht van de lidstaten. Tot deze conclusie kwam zij aangezien het Europees recht vereist dat de regels in alle lidstaten op dezelfde wijze worden toegepast. Verder oordeelde zij dat het gemeenschapsrecht uit een autonome bron is ontstaan en op grond van dit specifieke karakter is het niet mogelijk dat zij zomaar door nationaal recht van een lidstaat opzij geschoven kan worden. Op die manier zou het gemeenschapsrecht namelijk zijn gemeenschappelijke karakter verliezen, wat nou juist een van de rechtsgronden is. Met deze uitspraak kwam het Hof van Justitie dus tot de conclusie dat deze directe werking van internationaal recht niet alleen in monistische maar ook in dualistische staten geldt. De uitspraak kent meer soevereine rechten aan de EG toe, die beperkt worden bij de nationale staten.

Rechtsregel

Ook in dualistische staten heeft het Europese recht voorrang boven het nationale recht.

Relevante artikelen

In Nederland: art. 93 en 94 Grondwet.

Andere relevante jurisprudentie