APV Tilburg-arrest


Onderwerpen ‐ Beperking openbarings- en verspreidingsrecht
Artikelen ‐ Artikel 7 lid 1 Gw

De feiten

In een APV van Tilburg stond een verbod om op of aan de weg of in het voor publiek toegankelijke plaatsen (zoals winkels, bibliotheken etc.) geschriften, afbeeldingen of voorwerpen die geschikt of bestemd zijn de zinnelijkheid te prikkelen, ten verkoop voorhanden te hebben.

Rechtsvraag

Mag de gemeente bij voorschriften omtrent verspreiding van drukwerk zich mengen in de inhoud van het drukwerk?

Overweging

In casu is er sprake van twee verschillenden soorten recht: Het openbaringsrecht en het verspreidingsrecht. Artikel 7 lid 1 vermeldt over het openbaringsrecht het volgende: “Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet”. De Hoge Raad heeft in dit arrest bepaald dat het openbaren van artikel 7 lid 1 het drukken en uitgeven inhoudt. Tevens heeft zij bepaald dat wet volgens het artikel moet worden uitgelegd als een wet in formele zin. Het beperken van het openbaringsrecht kan dus slechts achteraf en slechts bij formele zin.

Daarnaast is er in casu nog sprake van het verspreidingsrecht, oftewel het connexe recht. Dit is het recht om gedrukte stukken te verspreiden, openlijk tentoon te stellen of op een andere wijze aan het publiek bekend te maken. De Hoge Raad oordeelt hierover dat het verspreidingsrecht onmisbaar is voor de realisatie van het openbaringsrecht. Toch is het verspreidingsrecht aan dit recht ondergeschikt. Het openbaringsrecht raakt vooral de geesteswereld terwijl het verspreidingsrecht meer plaatsvindt in de ruimtelijke sfeer. Vandaar dat het makkelijker is om het verspreidingsrecht te beperken aangezien er niet geoordeeld hoeft te worden over de inhoud. De Hoge Raad oordeelt dan ook dat het verspreidingsrecht mag worden onderworpen aan lagere gemeentelijke voorschriften in het belang van de openbare orde. Enige criterium is hier dat het openbaringsrecht niet in drang komt, een algeheel verbod op openbaring is dus niet mogelijk.

In casu mag het verspreidingsrecht dus beperkt worden, maar niet in zoverre dat het algemeen verboden wordt, dit kan slechts worden gedaan door de formele wetgever. De APV moet in dit geval dus onverbindend verklaard worden.

Rechtsregel

De gemeenteraad mag het verspreidingsrecht beperken, het openbaringsrecht is echter alleen te beperken door de formele wetgever.

Relevante artikelen

Art. 7 lid 1 Grondwet

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
EHRM 06/05/2003 AB 2003, 211 Betuwelijn (Kleyn ea tegen ... Onpartijdigheid, dubbelrol ... +
HR 17/03/1953 NJ 1953, 389 APV Nuth Beperking grondrecht +
HR 10/11/1992 NJ 1993, 197 APV Den Bosch Beperking vrijheid van meni... +
HR 15/04/1994 NJ 1994, 608 Valkenhorst Beperking van het recht om ... +
EHRM 10/11/2005 44774/98 Leyla Sahin tegen Turkije Vrijheid van godsdienst +
EHRM 28/09/1995 NJ 1995, 667 Procola Onpartijdigheid, Raad van S... +
HR 26/04/1996 NJ 1996, 728 Rasti Rostelli Privaatrechtelijk handelen ... +
EHRM 13/02/2002 EHRC 2003/28 Refah Partisi Vrijheid van vereniging, de... +
HR 30/03/1984 NJ 1985, 350 Turkse werkneemster (Suiker... Vrijheid van godsdienst, ho... +
KB 05/06/1986 Stb. 1986, 337 Vloekverbod Ermelo Grondrechten +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times Beperking grondrechten +
ABRvS 28/08/1995 AB 1996, 204 Sluiting drugspand Grondrechten +
EHRM 21/06/1988 NJ 1991, 641 Ärzte für das Leben Vrijheid van vereniging, po... +
EHRM 26/02/2002 28525/95 Unabhangige Initiative Info... Vrijheid van meningsuiting +
EHRM 26/04/1979 NJ 1980, 146 Sunday Times t. UK Vrijheid van meningsuiting,... +
HR 12/12/2003 AB 2004, 93 Aidstest II Horizontale werking grondre... +
EHRM 11/07/2002 28957/95 Christine Goodwin t. Vereni... Private life, margin of app... +
EHRM 28/10/1998 23452/94 Osman t. Verenigd Koninkrijk Positieve verplichtingen +
HR 30/05/1986 NJ 1986, 688 NS/FNV (Spoorwegstaking) Een ieder verbindende bepal... +
HR 13/03/1960 BNB 1960/222 AOW gewetensbezwaren Vrijheid van godsdienst, be... +
EHRM 07/12/1976 5493/72 Handyside t. Verenigd Konin... Vrijheid van meningsuiting +
HR 18/06/1993 NJ 1994, 347 Verplichte aidstest Horizontale werking grondre... +
HR 08/04/1980 NJ 1980, 330 Anti-kraakbepaling Arnhem APV in strijd met hogere re... +
HR 13/02/1922 NJ 1922, 473 Wilnisser visser Verordening, onsplitsbare w... +
HR 04/03/1952 NJ 1952, 365 Baliekluivers Emmen APV in strijd met hogere re... +
HR 23/12/1980 NJ 1981, 171 Schiermonnikoog APV in strijd met hogere re... +