Fisser/Tycho-arrest


Onderwerpen ‐ Tekortkoming, ontbinding overeenkomst
Artikelen ‐ n.v.t.

De feiten

Tycho is de besloten vennootschap van Jeroen Fisser, die samen met zijn broers Barend Fisser en Peer Fisser aandeelhouder en (mede-)directeur was van Fisser. IHet bedrijf werd oorspronkelijk geleid door de drie broers. In de loop van 1999 was de verhouding tussen de broers zodanig verslechterd dat is overeengekomen dat Jeroen Fisser het bedrijf zou verlaten. Naar aanleiding van onderhandelingen tussen partijen is op 8 juli 1999 een tweetal overeenkomsten opgesteld en door partijen ondertekend, één betreffende de beëindiging van de managementovereenkomst en een overeenkomst tot overdracht van de aandelen welke Jeroen Fisser, via zijn vennootschap Tycho, hield in Fisser. In de beëindigingsovereenkomst was een geheimhoudingsbeding opgenomen en een beding op grond waarvan Jeroen recht had op vergoedingen van Fisser. Jeroen Fisser is inmiddels in dienst getreden bij Knippers, een directe concurrent van Fisser.
Tycho (Jeroen) vordert betaling van de overeengekomen vergoedingen. Fisser vordert ontbinding van de beëindigingsovereenkomst, want deze overeenkomst was alleen gesloten omdat zij er van uit waren gegaan Jeroen geen arbeidsovereenkomst meer zou sluiten en zij niet op de hoogte waren van het feit dat Jeroen inmiddels in dienst was getreden bij Knippers. Jeroen heeft daardoor ook in strijd gehandeld met het geheimhoudingsbeding.

Rechtsvraag

Kan de tekortkoming (schending van de geheimhoudingsplicht) aanleiding geven tot ontbinding van de overeenkomst?

Overweging

De rechtbank heeft de vordering van Tycho toegewezen en de vorderingen van Fisser afgewezen.
Het Hof is van oordeel dat kan worden vastgesteld dat Tycho het geheimhoudingsbeding eenmalig heeft geschonden, maar dat dit geen ontbinding van de beëindigingsovereenkomst rechtvaardigt aangezien niet is aangetoond wat de gevolgen hiervan zijn geweest. Tycho heeft de overeengekomen boete verbeurd. De vordering van Tycho wordt toegewezen en de vorderingen van Fisser afgewezen.
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het Hof. Nu de stukken van het geding geen andere conclusie toelaten dan dat Tycho zich tegen de vordering tot ontbinding van de overeenkomst slechts heeft verweerd met de stelling dat zij niet in de nakoming van haar geheimhoudingsplicht is tekortgeschoten, en dat zij zich niet erop heeft beroepen dat de gestelde tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt, heeft het hof met zijn bestreden oordeel miskend dat een tekortkoming in de regel ontbinding rechtvaardigt, zij het dat de rechter in de omstandigheid dat de tekortkoming zo weinig ernstig van aard of betekenis is, aanleiding kan vinden de vordering tot ontbinding af te wijzen, op welke uitzondering de schuldenaar zich voldoende gemotiveerd moet beroepen. Indien een partij is tekortgeschoten in de nakoming van een voortdurende verplichting, kan deze weliswaar in de toekomst alsnog nog worden nagekomen, maar daarmee wordt de tekortkoming in het verleden niet ongedaan gemaakt en wat deze tekortkoming betreft is nakoming dan ook niet meer mogelijk. Dit brengt mee dat ontbinding van de overeenkomst mogelijk is ook zonder verzuim. Voor het ontstaan van een verbintenis tot het vergoeden van schade die voortvloeit uit een tekortkoming in een voortdurende verplichting, geldt evenzeer dat geen verzuim vereist is omdat de nakoming in zoverre blijvend onmogelijk is. Ingevolge art. 6:93 BW is derhalve voor het vorderen van nakoming van het boetebeding evenmin een ingebrekestelling of aanmaning nodig.

Rechtsregel

In de regel rechtvaardigt een tekortkoming ontbinding, zij het dat de rechter in de omstandigheid dat de tekortkoming weinig ernstig van aard of betekenis is, aanleiding kan vinden de vordering tot ontbinding af te wijzen; de schuldenaar dient zich voldoende gemotiveerd op deze uitzondering te beroepen.
Indien een partij is tekortgeschoten in de nakoming van een voortdurende verplichting, kan deze weliswaar in de toekomst alsnog nog worden nagekomen, maar daarmee wordt de tekortkoming in het verleden niet ongedaan gemaakt en wat deze tekortkoming betreft is nakoming dan ook niet meer mogelijk. Dit brengt mee dat ontbinding van de overeenkomst mogelijk is ook zonder verzuim. Voor de vordering tot nakoming van een boetebeding geldt in zo'n geval evenzeer dat geen verzuim is vereist.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 07/04/2006 RvdW 2006, 377 Betonstaf/Ballast Nedam Toerekenbare tekortkoming i... +
HR 27/04/2001 NJ 2002, 213 Oerlemans/Driessen Tekortkoming producten +
HR 21/05/1976 NJ 1977, 73 Oosterhuis/Unigro Tekortkoming, onmogelijkhei... +
HR 08/02/2013 LJN BY4600 Van de Steeg/Rabobank Onderzoeksplicht en klachtp... +
HR 24/10/1997 NJ 1998, 69 Spruijt/Tigchelaar Autoverhuur Overmacht, in het verkeer g... +
HR 14/06/2002 NJ 2002, 495 Geldnet/Kwantum Aansprakelijkheid bij hulpp... +
HR 09/01/1998 NJ 1998, 272 Brok/Huberts Aansprakelijkheid bij non-c... +
HR 06/10/2000 NJ 2000, 691 Verzicht/Rowi Verzuim zonder ingebrekeste... +
HR 25/03/2011 RvdW 2011, 419 Ploum/Smeets en Geelen Tank... Termijn klachtplicht bij no... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 59 Wierts/Visseren (leistenen ... Tekortkoming in de nakoming... +
HR 10/08/2012 Nj 2012, 486 Pocorni/Defam Verjaring, samenhang overee... +
HR 27/11/1999 NJ 1999, 380 Van der Meer/Beter Wonen Ontbreken van ingebrekestel... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 23/01/1998 NJ 1999, 97 Jans/Fiat Credit Nederland Verbondenheid overeenkomste... +
HR 13/11/1936 NJ 1937, 433 Moorman/Bureau Materiaalstaat Iustum pretium-leer +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 17/01/2014 NJ 2014/236 Mevrouw X/Dakdekkersbedrijf Y Opschortingsrecht +