Geurtzen/Kampstaal-arrest


Onderwerpen ‐ Algemene voorwaarden, wijze van kennisnemen
Artikelen ‐ Artikel 6:234 BW en artikel 6:233 BW

Feiten

Geurtzen (aannemer) is met Heyman een aannemingsovereenkomst aangegaan. Tot het aangenomen werk behoorde het vervaardigen en plaatsen van een staalconstructie ten behoeve van de kap op het bouwwerk. Geutzen heeft deze werkzaamheden uitbesteed aan Kampstaal. Volgens de offerten zijn op offertes, opdrachten en alle met Kampstaal gesloten overeenkomsten de Metaalunievoorwaarden van toepassing. Deze voorwaarden zijn gedeponeerd ter griffie van de rechtbank Rotterdam en zullen op verzoek van de wederpartij aan deze worden toegezonden. Geurtzen had al vaker werkzaamheden uitbesteed aan Kampstaal en op deze overeenkomsten waren ook de Metaalunievoorwaarden van toepassing. Geurtzen was voor dit project krachtens een (doorlopende) CAR-verzekering.
Doordat Kampstaal gebruik heeft gemaakt van te lange stalen balken moeten deze worden ingekort met gebruik van een snijbrander. Hierdoor breekt er brand uit, waardoor er schade aan het bouwwerk is ontstaan, want er lag inmiddels al een rietendak over de staalconstructie. Het gebruik van de snijbrander was in strijd met de aan Kampstaal gegeven instructies.
De CAR-verzekeraar verleent vervolgens voor de door de brand ontstane schade geen dekking, omdat Geurtzen bij het aangaan van de verzekering niet heeft gemeld dat het bouwwerk van een rieten kap zou worden voorzien.
Geurtzen vordert schadevergoeding van Kamsptaal. Kampstaal beroept zich op de exoneratie-clausule van art. 13 van de Metaal Unie-voorwaarden.
Geurtzen beroept zich primair op het standpunt dat toepasselijkheid van de Metaal Unie-voorwaarden niet is overeengekomen. Subsidiair doet Geurtzen een beroep op de vernietigbaarheid van de ingeroepen bepalingen uit de algemene voorwaarden, nu deze voorwaarden niet vóór of bij het sluiten van de overeenkomst aan Geurtzen ter hand zijn gesteld.

Rechtsvraag

Is de wijze waarop in het op art. 6:233 onder b jo. art. 6:234 lid 1 BW is geregeld hoe de gebruiker van de algemene voorwaarden aan de wederpartij de mogelijkheid kan bieden om kennis te nemen van de voorwaarden limitatief bedoeld?

Overweging

Het Hof wijst de vordering van Geurtzen af en honoreert het beroep op de exoneratie-clausule.
De Hoge Raad gaat vervolgens in op de rechtsvraag als hierboven gesteld. De Hoge Raad zegt hierover het volgende:
Hoewel de tekst van art. 6:234 lid 1 BW en de parlementaire geschiedenis erop duiden dat de in dat artikel opgenomen opsomming limitatief is bedoeld brengt een redelijke en op de praktijk afgestemde uitleg van art. 6:234 lid 1 BW mee dat aan de strekking van de in die bepaling vervatte regeling eveneens recht wordt gedaan, indien de wederpartij zich tegenover de gebruiker ook niet op vernietigbaarheid van een beding in algemene voorwaarden kan beroepen, wanneer hij ten tijd van het sluiten van de overeenkomst met dat beding bekend was of geacht kon worden daarmee bekend te zijn. Ook kunnen zich omstandigheden voordoen waarin een beroep op art. 6:233 onder b aansluitend art. 6:234 lid 1 BW naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Er valt niet uit de gedingstukken af te leiden dat het Hof dat heeft onderzocht. De Hoge Raad vernietigt het arrest van het Hof.

Rechtsregel

In de wettekst en wetsgeschiedenis is steun te vinden voor bevestigende beantwoording van de vraag of in art. 6:234 lid 1 BW limitatief is geregeld hoe de gebruiker van algemene voorwaarden – op straffe van vernietigbaarheid – aan de wederpartij de mogelijkheid kan beiden om kennis te nemen van die voorwaarden. Een redelijke en op de praktijk afgestemde uitleg brengt evenwel mee dat de wederpartij zich niet op de vernietigbaarheid van een beding kan beroepen wanneer hij ten tijde van het sluiten van de overeenkomst met dat beding bekend was of geacht kon worden daarmee bekend te zijn: ook kunnen zich omstandigheden voordoen waarin een beroep op vernietigbaarheid naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.

Relevante artikelen

Art. 6:233 BW
Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar
Sub b: Indien de gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.

Art. 6:234 BW
1. De gebruiker heeft aan de wederpartij de in artikel 233 onder b bedoelde mogelijkheden geboden, indien hij de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij ter hand heeft gesteld, de voorwaarden overeenkomstig de in artikel 230c voorziene wijze heeft verstrekt of, indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is, voor de totstandkoming van de overeenkomst aan de wederpartij heeft bekend gemaakt dat de voorwaarden bij hem ter inzage liggen of bij een door hem opgegeven Kamer van Koophandel en Fabrieken of een griffie van een gerecht zijn gedeponeerd, alsmede dat zij op verzoek zullen worden toegezonden. Indien de voorwaarden niet voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij ter hand zijn gesteld, zijn de bedingen tevens vernietigbaar indien de gebruiker de voorwaarden niet op verzoek van de wederpartij onverwijld op zijn kosten aan haar toezendt. Het omtrent de verplichting tot toezending bepaalde is niet van toepassing, voor zover deze toezending redelijkerwijze niet van de gebruiker kan worden gevergd.
2. 
De gebruiker heeft tevens aan de wederpartij de in artikel 233 onder b bedoelde mogelijkheid geboden, indien hij de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij langs elektronische weg ter beschikking heeft gesteld op een zodanige wijze dat deze door haar kunnen worden opgeslagen en voor haar toegankelijk zijn ten behoeve van latere kennisneming of, indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is, voor de totstandkoming van de overeenkomst aan de wederpartij heeft bekend gemaakt waar van de voorwaarden langs elektronische weg kan worden kennisgenomen, alsmede dat zij op verzoek langs elektronische weg of op andere wijze zullen worden toegezonden.
Indien de voorwaarden niet voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij langs elektronische weg ter beschikking zijn gesteld, zijn de bedingen tevens vernietigbaar indien de gebruiker de voorwaarden niet op verzoek van de wederpartij onverwijld op zijn kosten langs elektronische weg of op andere wijze aan haar toezendt.
3. 
Voor het op de in lid 2 bedoelde wijze bieden van een redelijke mogelijkheid om van de algemene voorwaarden kennis te nemen is de uitdrukkelijke instemming van de wederpartij vereist indien de overeenkomst niet langs elektronische weg tot stand komt.

Andere relevante jurisprudentie