Kuunders/Swinkels -arrest


Onderwerpen ‐ Exoneratiebeding, redelijkheid en billijkheid
Artikelen ‐ Artikel 6:248 BW

De feiten

Kuunders exploiteert een varkensfok- en mestbedrijf. In de stallen van het bedrijf worden mestvarkens gehouden, die door middel van ventilatoren van voldoende verse lucht worden voorzien. Indien de ventilatoren uitvallen, treedt er een alarm in werking waardoor Kuunders meteen wordt gewaarschuwd, want indien de ventilatoren uitvallen worden de varkens niet van schone lucht voorzien met de gevolge van dien. Swinkels is de vaste elektriciën van Kuunders en wordt op een gegeven ogenblik ingeschakeld om werkzaamheden te verrichten. Enkele dagen later komt Kuunders in de stal en ziet dat een groot deel van de varkens door verstikking om het leven is gekomen nadat de ventilatoren waren uitgevallen door een aardlek. Het alarm wat Kuunders had moeten waarschuwen was niet ingeschakeld, omdat Swinkels dit was vergeten te doen nadat hij klaar was met de werkzaamheden. Kuunders wil Swinkels aansprakelijk houden voor de gelede schade. Swinkels beroept zich op het exonartiebeding dat is opgenomen in de door hem gehanteerde algemene voorwaarden, dit exoneratiebeding zorgt ervoor dat de aansprakelijkheid aanzienlijk wordt beperkt. Kuunders stelt dat een beroep op het exoneratiebeding onder de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.

Rechtsvraag

Is een beroep op het exoneratiebeding onder de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar?

Overweging

Naar het oordeel van de rechtbank was er sprake van eigen schuld aan de kant van Kuunders waardaaro eventuele onzorgvuldigheid aan de kant van Swinkels verwaarloosbaar was.
Het Hof honoreert het beroep van Swinkels op het exoneratiebeding, omdat geen sprake is van opzet of grove schuld van Swinkels. De stelling van Kuunders wordt verworpen.
De Hoge Raad is het niet eens met de opvatting van het Hof en zegt dat een exoneratiebeding buiten toepassing dient te blijven voor zover die toepassing in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Dit zal het geval zijn als de schade is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid van de schuldenaar of van met de leiding van zijn bedrijf belaste personen. De rechter moet daarbij rekening houden met alle omstandigheden waarop door de partij die het beding buiten toepassing gelaten wil zien, zich heeft beroepen. In aanmerking zal moeten worden genomen hoe laakbaar het verzuim dat tot aansprakelijkheid zou moeten leiden, is geweest, wat de gevolgen van dit verzuim zijn en in hoeverre de daardoor ontstane schade eventueel door verzekering is gedekt. Het Hof had in dit geval zijn keuze beter moeten motiveren.

Rechtsregel

Een exoneratiebeding dient buiten toepassing te blijven voor zover die toepassing in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Dit zal het geval zijn als de schade is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid van de schuldenaar of van met de leiding van zijn bedrijf belaste personen. De rechter moet daarbij rekening houden met alle omstandigheden waarop door de partij die het beding buiten toepassing gelaten wil zien, zich heeft beroepen. In aanmerking zal moeten worden genomen hoe laakbaar het verzuim dat tot aansprakelijkheid zou moeten leiden, is geweest, wat de gevolgen van dit verzuim zijn en in hoeverre de daardoor ontstane schade eventueel door verzekering is gedekt.

Relevante artikelen

Art. 6:248 BW:
Lid 2: Een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 07/12/1990 AA 1991, 679-685 Vermoorde Bruid Redelijkheid en billijkheid... +
HR 19/05/1967 NJ 1967, 261 Saladin/HBU Beperkende werking redelijk... +
HR 27/10/1995 NJ 1996, 254 Den Haan/Box Fashion Opzeggen arbeidsovereenkoms... +
HR 25/11/2005 NJ 2007, 141 Skeeler Aansprakelijkheid organisat... +
HR 14/06/2002 NJ 2003, 112 Bramer/Hofman Algemene voorwaarden, redel... +
HR 12/01/2007 NJ 2007, 371 Eindhoven/Allianz Derogerende werking van de ... +
HR 31/12/1993 NJ 1995/389 Matatag/De Schelde Exoneratiebeding algemene v... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 06/10/2000 NJ 2000, 691 Verzicht/Rowi Verzuim zonder ingebrekeste... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 22/06/2012 NJ 2012, 396 ABN AMRO/X Derogerende werking van de ... +