Saladin/HBU-arrest


Onderwerpen ‐ Beperkende werking redelijkheid en billijkheid, exoneratiebeding
Artikelen ‐ Artikel 6:248 BW

De feiten

Saladin koopt op aanraden en door bemiddeling van HBU, de Hollandsche Bank Unie, 6000 aandelen, voor zes dollar per aandeel, in Waterman Pen Company van Savard. In de bemiddelingsovereenkomst tussen Saladin en HBU, heeft HBU een beding opgenomen waarin staat dat HBU voor de transactie geen enkele aansprakelijk aanvaardt. Savard garandeert Saladin dat hij na een jaar alle 6000 aandelen zal terugkopen voor 7 dollar per stuk. Het terugkopen van de aandelen door Savard blijft echter uit. Pas twee jaar later koopt Savard slechts 3035 aandelen terug, de overige aandelen kan hij niet meer terugkopen. Saladin eiste daarom, primair op wanprestatie en subsidiair op onrechtmatige daad, zijn geld terug van HBU.

Rechtsvraag

Kan HBU een geslaagd beroep op het exoneratiebeding in de bemiddelingsovereenkomst doen?

Overweging

De rechtbank en het hof wezen beide de vordering van Saladin af. De Hoge Raad stelde dat de vraag, of er een succesvol beroep op een exoneratiebeding gedaan kan worden, moet worden beoordeeld aan de hand van vijf omstandigheden, die niet limitatief zijn. Deze vijf omstandigheden zijn:
• de zwaarte van de schuld, met daarbij in acht genomen de aard en ernst van de bij de gedraging betrokken belangen
• de aard en verdere inhoud van de overeenkomst
• de maatschappelijke positie en de onderlinge verhouding van partijen
• de wijze waarop het beding tot stand is gekomen
• de mate waarin de wederpartij van de streking van het beding op de hoogte was

De Hoge Raad oordeelt aan de hand van deze vijf omstandigheden dat HBU een geslaagd beroep op het exoneratiebeding kan doen.

Rechtsregel

De redelijkheid en billijkheid kunnen een beperkende werking hebben.

Relevante artikelen

Art. 6:248 BW:
Lid 2: Een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 12/09/1989 NJ 1987, 267 Westhoff/Spronsen Ontslagneming, onderzoekspl... +
HR 07/12/1990 AA 1991, 679-685 Vermoorde Bruid Redelijkheid en billijkheid... +
HR 18/06/2004 NJ 2004, 585 Kuunders/Swinkels Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 27/10/1995 NJ 1996, 254 Den Haan/Box Fashion Opzeggen arbeidsovereenkoms... +
HR 25/11/2005 NJ 2007, 141 Skeeler Aansprakelijkheid organisat... +
HR 14/06/2002 NJ 2003, 112 Bramer/Hofman Algemene voorwaarden, redel... +
HR 12/01/2007 NJ 2007, 371 Eindhoven/Allianz Derogerende werking van de ... +
HR 31/12/1993 NJ 1995/389 Matatag/De Schelde Exoneratiebeding algemene v... +
HR 12/12/1997 NJ 1998/208 Stein/Driessen Beroep op exoneratieclausul... +
HR 06/10/2000 NJ 2000, 691 Verzicht/Rowi Verzuim zonder ingebrekeste... +
HR 04/02/2000 NJ 2000, 562 Mol/Meijer Garanties, ontbinding +
HR 21/06/1991 NJ 1991, 742 Mattel/Borka Beëindiging duurovereenkoms... +
HR 20/01/2012 NJ 2012, 60 AgfaPhoto Finance/Foto Noort Samenhang tussen overeenkom... +
HR 05/04/2013 NJ 2013, 214 Lundiform/Mexx Uitleg van commerciële over... +
HR 05/01/2001 NJ 2001, 79 Multi-Vastgoed/Nethou (plaz... Tekortkoming: keuze tussen ... +
HR 17/09/2010 RvdW 2010, 1051 Van Mierlo/Onder de Groene ... Opschortingsrecht +
HR 09/12/2011 NJ 2013, 273 Schriftelijkheidsvereiste b... Schriftelijkheidseis van ar... +
HR 20/02/1976 NJ 1976, 486 Pseudo-vogelpest Exoneratiebeding, redelijkh... +
HR 22/06/2012 NJ 2012, 396 ABN AMRO/X Derogerende werking van de ... +