Asbak-arrest


Onderwerpen ‐ Noodweer(exces), ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding
Artikelen ‐ Artikel 41 Sr.

De feiten

De verdachte heeft een ander opzettelijk met een asbak in het gezicht en op het hoofd geslagen. Die ander liep hierdoor letsel op en de verdachte werd vervolgd voor mishandeling. De verdachte stelde primair dat hij heeft gehandeld ter noodzakelijke verdediging van zijn eigen lijf tegen een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding(noodweer). Subsidiair stelde de verdachte dat als hij de grenzen van de noodzakelijke verdediging had overschreden, dit het gevolg was van een hevige gemoedsbeweging die door de aanranding was veroorzaakt (noodweerexces).

Rechtsvraag

Was er in casu sprake van noodweer dan wel noodweerexces?

Overweging

Het hof had het beroep op noodweer dan wel noodweerexces verworpen omdat uit niets bleek dat er sprake was geweest van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding, waartegen de verdachte zich had moeten verdedigen. De Hoge Raad stelt dat ‘ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding’ niet alleen doelt op gedragingen die kunnen worden beschouwd als een feitelijke aantasting, maar ook op gedragingen die een onmiddellijk dreigend gevaar voor zodanige aantasting opleveren. Voorts stelt de Hoge Raad dat het hof bij de weerlegging van het verweer van de verdachte, mede heeft vastgesteld dat er ook geen sprake was van gedragingen die een onmiddelijk dreigend gevaar opleverde.

Rechtsregel

In dit arrest heeft de Hoge Raad een duidelijke definitie aan de term ‘aanranding’ gegeven. Niet alleen gedragingen die als een feitelijke aantasting kunnen worden beschouwd vallen onder deze term, maar ook gedragingen die een onmiddellijk dreigend gevaar voor zodanige aantasting opleveren.

Relevante artikelen

Art. 41 Sr

Lid 1
Niet strafbaar is hij die een fout begaat, geboden door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding.

Lid 2
Niet strafbaar is de overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging, indien zij het onmiddellijk gevolg is geweest van een hevige gemoedsbeweging, door de aanranding veroorzaakt.

Andere relevante jurisprudentie

Hof Datum Vindplaats Naam Onderwerp
HR 14/02/1916 NJ 1916, 681 Melk en Water Afwezigheid van alle schuld +
HR 20/02/1933 NJ 1933, 918 Huizer Veearts Ontbreken van materiële wed... +
HR 14/11/2000 NJ 2001, 37 Apothekersstagiaire Verschoonbare dwaling +
HR 15/10/1923 NJ 1923, 1329 Opticien Overmacht als noodtoestand +
HR 18/05/1993 NJ 1993, 691 Blijf van mijn auto Noodweer(exces) +
HR 18/10/1988 NJ 1989, 511 Ruzie te Loon op Zand Noodweerexces, extensief no... +
HR 24/10/1990 NJ 1990, 353 Gezochte confrontatie Noodweer(exces) +
HR 28/03/2006 NJ 2006, 509 De ridderlijke taxichauffeu... Noodweer(exces), culpa in c... +
HR 13/06/1989 NJ 1990, 48 In de steek gelaten vrouw Psychische overmacht +
Rb 06/04/1982 VR 1983, 51 Basketbalspeler Afwezigheid van alle schuld... +
HR 23/10/1984 NJ 1986, 56 Bijlmer noodweer Noodweer(exces) +
HR 28/03/2006 NJ 2006, 509 Niet-betaalde taxirit Noodweer (exces) en culpa i... +
HR 24/12/2009 LJN BL5702 Drugssmokkel onder druk Psychische overmacht +
HR 24/12/2009 LJN BL5702 Drugssmokkel onder druk psychische overmacht +
HR 05/02/2010 LJN BL3176 Hardhandige politieman strafuitsluitingsgronden +
HR 20/02/2007 HR 20 februari ... Onderbouwing verweer Psychische overmacht, motiv... +
HR 16/09/2008 LJN BC7923 Medicinale cannabis Overmacht in de zin van noo... +
HR 24/09/2013 NJ 2014, 277 Noodweer in de tram Beroep op noodweer +
HR 01/03/1983 NJ 1983, 468 Meta Hofman Noodweer +
HR 11/06/2002 NJ 2002, 467 Noodweer in de bus Noodweer +
HR 13/06/2006 NJ 2006, 343 Koevoet Noodweerexces +
HR 16/11/2004 NJ 2007, 467 Vleesmes noodweer +
HR 08/04/2008 NJ 2008, 312 Zware vaas (Ballenknijper) noodweerexces +